خربق سیاه

خربق سیاه. [ خ َ ب َ ق ِ ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب ) رجوع به «خربق اسود» در این لغت نامه شود.

خربق سیاه ( به انگلیسی: Black Hellebore ) یا کریسمس رز از خانواده Ranunculaceae است. این گیاه در کتاب های طب سنتی با نام رجل الراعی نیز نام برده شده است. ریشه این گیاه به عنوان عمود ترکیب در ایارج لوغاذیا مورد استفاده است.
گیاهی علفی، چند ساله کوتاه، دارای شاخه های سبز. طب سنتی :
خربق سیاه طبع آن گرم و خشک و در آخر سوم می باشد. خواص عمومی آن مسهل صفراوی و جذب کننده بلغم از بافت های عمیق بدن و معالج امراض سرد و قوی تر از سفید آن می باشد. در کلیه فعل و انفعالاتی که خربق سفید فعالیت دارد سیاه آن سریع الأثرتر است. در دردهای شقیقه و سر و ریزش آب کهنه از چشم و دردهای سینه و پاک کردن دستگاه تنفسی و احشاء و مثانه و رحم مورد استفاده است. اگر آن را چند روز در شیرینی ها بخوابانند یا با جو پوست گرفته یا عدس جوشانیده و آب آن را بنوشند ضرری ندارد. تنقیه آن به طور کلی وضعیت مزاج را تغییر می دهد. برای کسانی که مزاج مرطوب ندارند مضر است. و برای کلیه ضرر دارد و مصلح آن کتیرا و صعتر و دوقو و فطر اسالیون Rock - Parsley و فودنج و مصطکی است. دو مثقال آن با تنگی نفس و اسهال کشنده و مقدار شربت آن از نیم درم تا نیم مثقال است
افعال و خواص دیگر خربق سفید: مسهل بلغم و صفرای غلیظ و اخلاط لزجه و مخاطیه و مفتح سدد و منقی معده و جهت فالج و سرسام و صرع بلغمی و لیثرغس و سایر امراض بارده دماغیه و مفاصل و تفتیت حصات و ادرار حیض و قتل جنین و اخراج آن نافع است سعوط آن مهیج عطسه و اکتحال آن در شیافات جهت جلای غشاوه و حدت بصر طلای آن با سرکه جهت قلع دندان متأکل و قوبا و جرب و برص و بهق به تنهایی و با ایرسا نیز و فرزجه آن مدر حیض و قاتل جنین و چون با سویق و عسل بسرشند و به موش بخورانند بمیرد و جون با گوشت طبخ دهند گوشت را مهرا سازد و چون اراده استعمال آن نمایند باید که اصلاح آن نمایند به پختن آن در جوف خمیر یا مخلوط به حسو جو و روغن بادام نمایند
در گیاه خربق سیاه گلوکوزیدهای هلبورین[ پانویس ۱] و هلبورئین[ پانویس ۲] مشخص شده است.
↑ Helleborin ↑ Helleborein

💡 خربق سیاه گیاهی علفی و دارای شاخه‌های سبز است.

💡 روش معمول در تکثیر خربق سیاه استفاده از قطعات ساقه زیرزمینی ریشه‌دار آن است که در پاییز یا در اوایل بهار پس از خاتمه دوره گل دادن در زمین زراعتی اصلی با فواصل 30 -40 سانتیمتر کاشته می‌شود. برداشت قسمت‌های زیرزمینی و ریشه گیاه معمولا در پاییز انجام می‌گیرد و پس از خارج‌کردن از زمین آن را شسته و خشک می‌نمایند. زمین مزرعه خربق باید آفتاب‌گیر نباشد و حتی الامکان از اراضی رو به شمال انتخاب شود.

💡 این گروه شامل گلوکوزیدهای گیاهی است که اثر تقریبی روی کار قلب دارند. این مواد آهنگ کار قلب را تسریع می‌کنند. دفع آب به عنوان اثر جنبی مصرف این مواد شناخته شده‌است. در این گروه می‌توان از گل انگشتانه، آدونیس، گراتیول و خربق سیاه (هلبور سیاه) نام برد.