ابوعبدالله طبری

[ویکی فقه] ابوعبدالله طبری محدث و مفتی ایرانی مکه، ملقب به امام الحرمین است.
ابوعبدالله حسین بن علی بن حسین، مشهور به طبری در سال ۴۱۸ق. در آمل طبرستان زاده شد و در دهه آخر شعبان سال ۴۹۸ق. در ۸۰ سالگی در مکه معظمه درگذشت. از مدفن وی در منابع ذکری به میان نیامده است.
تحصیل
وی به سال ۴۳۹ق. در ۲۱ سالگی از آمل به نیشابور کوچ کرد و در آن جا فقه را نزد ناصر بن حسین عمری مروزی (م. ۴۴۴ق.) فراگرفت و پس از مهاجرت به بغداد که زمان آن دانسته نیست، فقه را از قاضی ابوطیب طبری، صحیح بخاری را از عبدالغافر بن محمد، صحیح مسلم را از عبدالغافر فارسی و دیگر کتب روایی را از دانشورانی چون ابوحفص بن مسرور، ابوعثمان صابونی و کریمه مروزیه سماع کرد و به جایگاهی ممتاز در فقه، حدیث و اصول رسید.
تدریس
طبری در سال ۴۸۳ق. در نظامیه بغداد پس از ابوالقاسم دبوسی (م. ۴۸۲ق.) تدریس را آغاز کرد. آن گاه همراه ابومحمد الفامی (م. ۵۰۰ق.) یک روز در میان، در آن جا به تدریس پرداخت. چون غزالی (م. ۵۰۵ق.) به نظامیه قدم گذاشت، آنان به احترام او تدریس را رها کردند. طبری در سال ۴۸۹ق. که غزالی (م. ۵۰۵ق.) نظامیه را ترک کرد، دیگر بار تدریس را از سر گرفت. سپس در سال ۴۹۲ق. بغداد را به مقصد اصفهان ترک کرد.
مذهب
...
[ویکی حج] حسین بن علی بن حسین مشهور به ابوعبدالله طبری (۴۱۸ق - ۴۹۸ق) و ملقب به امام الحرمین، محدث و مفتی شافعی مذهب که مدتی در مکه به تدریس و فتوادادن مشغول بود.
ابوعبدالله شافعی مذهب بود و به مسلک اشعری نیز گرایش داشت. تنها اثر مشهور بر جای مانده از او العدّه شرحی بر الابانه اثر فورانی در فروع فقه شافعی است. به سال ۴۳۹ق. از آمل به نیشابور کوچ کرد و در آن جا به جایگاهی ممتاز در فقه، حدیث و اصول رسید. ابوعبدالله طبری، سفری نیز به مکه داشت و حدود ۳۰ سال در آن جا اقامت داشت. به سبب این اقامت طولانی و همجواری با خانه خدا، عنوان «امام الحرمین»را دریافت کرد و حاصل سال ها تحصیل در حوزه های گوناگون فقه، اصول و حدیث را در قالب تدریس، فتوا، نقل روایت و املاء ارائه نمود. گروه های بسیار در مکه از وی فقه آموختند. میان طبری و هیاج بن عبید و حنبلیان اهل سنت، در مکه فتنه ها و تیرگی هایی پدید آمد و به دستور امیر مکه، هیاج تازیانه خورد. طبری مدتی نیز در نظامیه بغداد به تدریس مشغول بود.
ابوعبدالله، مشهور به طبری در سال ۴۱۸ق. در آمل طبرستان زاده شد و در دهه آخر شعبان سال ۴۹۸ق. در ۸۰ سالگی در مکه معظمه درگذشت. از مدفن وی در منابع ذکری به میان نیامده است.

💡 به‌درستی روشن نیست این کتاب اثری جداگانه یا عنوانی دیگر برای آثار مشابه بوده‌است. تاریخ بلعمی ابوعلی بلعمی (وفات ۳۶۳ ه‍.ق) که خلاصه‌ای از تاریخ طبری است، از نظر ادبی و تاریخی ارزش بسیاری دارد. مَفاتیحُالْعُلوم (میان ۳۷۲ تا ۳۷۶ ه‍.ق) ابوعبدالله خوارزمی آگاهی‌های ارزشمندی دربارهٔ دیوان‌سالاری سامانی دارد؛ و نمونهٔ خوبی از روش‌مند و فلسفی بودن اندیشه‌ها دربارهٔ تاریخ است که در آن دوران رواج داشت. آثارُالْباقیه (۳۹۰ یا ۳۹۱ ه‍.ق) بیرونی (وفات پس از ۴۴۲ ه‍.ق) دانسته‌های مفیدی دربارهٔ اوضاع مذهبی روزگار سامانیان و غزنویان و تاریخ تطبیقی فرهنگی و دینی دارد. تَجارِبُالْاُمَم اِبنِ مِسْکَوَیْه (وفات ۴۲۱ ه‍.ق) در بیان مطالب از اسناد بایگانی دولتی نیز بهره برده‌است.