ریخته گری تحت فشار

{pressure die casting} [مهندسی مواد و متالورژی] یکی از روش های ریخته گری در قالب های دائمی که در آن مذاب با فشاری بیشتر از فشار وزنی و معادل 0/2 تا 20 اتمسفر وارد قالب می شود؛ این روش برای ریختن قطعات تزیینی و نازک از کارایی مطلوب برخوردار است

ریخته گری تحت فشار یا دایکَست ( به انگلیسی: Die casting ) گونه ای از ریخته گری است که مواد مذاب تحت فشار به درون قالب تزریق می شود. در این روش برخلاف روش های دیگر ریخته گری که مذاب تحت نیروی وزن خود به درون قالب می رود، مواد مذاب با فشار به درون قالب تزریق می شود و در همان حالت یعنی تحت فشار مواد مذاب منجمد می شود و امکان تولید قطعات با استحکام بالا را می دهد. ریخته گری تحت فشار کوتاه ترین راه تولید یک محصول از فلزات با نقطۀ ذوب پایین می باشد. یکی از مزایای این روش، تولید قطعات بسیار نازک و همچنین با استحکام بسیار زیاد می باشد که ساخت آن توسط روش های دیگر ریخته گری تقریباً ناممکن است. این روش برای فلزات با نقطۀ ذوب بالا مانند چدن و فولاد کاربردی ندارد. به طور مثال در تولید بلوک های سیلندری که متعلق به موتورهای بنزینی نسل جدید هستند و بیشتر آنان از جنس آلومینیوم یا آلیاژهای آلومینیوم می باشند، این روش به شکل گسترده به کار می رود اما در تولید موتورهای دیزل و موتورهای بنزینی نسل قدیم، که از بلوک های سیلندر چدنی برخوردار هستند، روش دایکست کاربردی ندارد و از روش ماسه ای برای تولید آنان استفاده می شود.
جنرال موتورز اکنون از این روش برای تولید بلوک سیلندر آلومینیومی، سرسیلندر آلومینیومی، محفظۀ درایور یونیت، محفظۀ آلومینیومی گیربکس و قطعات استراکچر شورلت، جی ام سی، بیوک و کادیلاک استفاده می کند.
از روش ریخته گری تحت فشار زمانی استفاده می کنیم که سه هدف کلی را مد نظر داشته باشیم که در ذیل به شرح آن می پردازیم:
• هنگامی که بخواهیم شمار بالایی از قطعات که از کیفیت سطحی خوب برخوردار باشند را تولید کنیم.
• دقت بالا در اندازه
• دیواره ها و پله های نازک از جنس فلزات سبک در قالب های فلزی دائم.
در این روش از قالب های فلزی استفاده می شود. تفاوت اساسی روش های تحت فشار در روش پُر شدن قالب است. در روش های دیگر پر شدن قالب براساس نیروی ثقل مذاب می باشد در حالی که در ریخته گری تحت فشار، پر شدن قالب در اثر فشار وارد بر مذاب بوده و انجماد نیز تحت فشار انجام می گیرد. به همین دلیل در روش ریخته گری تحت فشار امکان تولید قطعات پیچیده تر وجود داشته و از لحاظ مک و حفره های گازی و نیز خواص مکانیکی شرایط بهتری نسبت به ریخته گری در قالب های ریژه دارد
ریخته گری تحت فشار بر اساس نیروی فشار اعمال شده به دو دسته تقسیم می شود:

ریخته گری تحت فشار (diecasting)
از روش های ریخته گری. طی آن، فلز مذاب به قالب دایمییا فلزی تزریق می شود. آلیاژی با ۹۶ درصد روی و چهار درصد آلومینیوم، معروف به زاماک یا مازاک. از مناسب ترین آلیاژها برای ریخته گری تحت فشار است. این آلیاژ را در حالت مذاب به قالب فلزیتزریق می کنند. آلیاژ مذاب به سرعت منجمد می شود و به قالب نمی چسبد. با این روش، شکل های پیچیده ای تولید می کنند. این روش خواص سودمند بسیار دارد و قطعات ساخته شده از این آلیاژ در صنایع خودروسازی و ماشین ابزار کاربرد گسترده دارند.

💡 ریخته گری تحت فشار به‌طور منظم برای ایجاد قطعات فلزی برای اتومبیل استفاده می‌شود و ریخته گری سریع فلزات به شرکت‌های خودروسازی امکان می‌دهد نمونه‌های اولیه را برای وسایل نقلیه جدید تهیه و آزمایش کنند.

💡 مزیت دیگر ریخته گری تحت فشار، توانایی ساخت قطعات فلزی بسیار بزرگ مانند بلوک موتور اتومبیل، شاسی دوربین و محفظه‌های نور افکن است که ماشین کاری فلز دشوار است. این فرایند همچنین باعث کیفیت سطح عالی، دقت ابعادی و مقاومت کششی بالا می‌شود.

💡 اولین مجموعه مزایا مربوط به خود فرایند ریخته گری فلز است. به عنوان مثال، ریخته گری تحت فشار یک فرایند تولید است که از حفره قالب برای ایجاد قطعات از فلز مذاب استفاده می‌کند. این فرایند به‌طور کلی یک فرایند بسیار گران است، زیرا به تجهیزات تخصصی نیاز دارد. با این حال، مزایای آن قابل توجه است.

💡 ریخته گری تحت فشار و ریخته گری دقیق معمولاً یک فرایند نمونه سازی سریع در نظر گرفته نمی‌شود. این امر به تجهیزات پرهزینه و تخصص بالایی نیاز دارد و به‌طور کلی برای مقادیر زیادی از قطعات فلزی مناسب است. این از بسیاری جهات، معادل فلزی قالب تزریق است، فرایند دیگری که برای تولید انبوه نسبت به کوتاه مدت یا نمونه سازی مطلوب است.