حاجبابا با نام کامل حاجبابا بن حاجابراهیم بن عبدالکریم، از عالمان و ادیبان دورهی قاجار بهشمار میرود. اطلاعات دقیقی از سالهای تولد و وفات او در دست نیست، اما با توجه به آثار برجایمانده، میتوان او را در زمرهی دانشمندان علوم ادبی آن عصر قرار داد. عمدهی شهرت این عالم بهدلیل تألیف ارزشمند او در حوزهی صرف و نحو عربی است.
آثار و تألیفات
مشهورترین اثر وی، کتابی با عنوان خلاصةالإعراب است. این کتاب، همچنان که از نام آن برمیآید، رسالهای است مختصر و فشرده در زمینهی علم نحو و تجزیهی جملههای عربی. مؤلف در این اثر، با رویکردی آموزشی و به زبانی نسبتاً ساده، مهمترین قواعد مربوط به اعراب و نقشهای کلمات را گردآوری و تشریح کرده است تا برای طالبان این علم مفید و قابل استفاده باشد.
جایگاه علمی
اگرچه جزئیات بیشتری از زندگی و سایر تألیفات حاجبابا شناخته شده نیست، اما همین اثر باقیمانده نشاندهندهی احاطهی او بر علوم ادبیات عرب و دغدغهی وی برای آموزش این دانش است. کتاب خلاصةالإعراب بهعنوان نمونهای از کتب آموزشی دوران پیشین، بخشی از میراث مکتوب دستور زبان عربی را تشکیل میدهد و میتواند در شناخت سیر تحول آموزش این علوم در ایران مورد توجه محققان قرار گیرد.
