خوانسار

خوانسار. [ خوا / خا ] ( اِ مرکب ) مخفف خوان سالار که سفره چی و بکاول و طباخ باشد.( برهان قاطع ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ):
خوان سار اجل نمی کند راست
بر خوانچه تیغ کاسه سر.اثیرالدین اخسیکتی ( از آنندراج ).
خوانسار. [ خوا / خا ] ( اِخ ) نام محلی است. رجوع به خونسار شود.

۱ - بخشی از شهرستان گلپایگان ( استان ششم ) واقع در دره ای کوهستانی تنگی برسر راه اصفهان به گلپایگان دارای آب و هوای مطبوع. رودخانه قبله از وسط بخش میگذرد. آب قری از چشمه ها و رودخانه ها و قنات تامین میگردد. محصول عمده: غلات تنباکو لبنیات و میوه. بخش مذکور شامل ۱۴ آبادی و جمعیت آن در حدود ۱۲٠٠٠ تن است. ۲ - قصبه مرکز بخش مذکور در ۳٠ کیلوکتری جنوب گلپایگان سردسیر آب از چشمه (( حوض مرده زنده گشت ) ) و چشمه [[پیر گرگی خان ]] دارای ۲۵٠٠ تن سکنه.
نام محلی است بکلمه خوانسار

خوانسار، مرکز شهرستان خوانسار در استان اصفهان است.
اسنادی دربارهٔ مهاجرت دسته ای از قوم یهود در زمان کوروش بزرگ به خوانسار و سرگذشت آنان وجود دارد که هم اکنون در شهر همدان نگهداری می شوند. این اسناد نشان دهندهٔ قدمت تاریخی خوانسار هستند. یهودیان مهاجر در محلهٔ شهرک - جهودا ( جیدا ) زندگی می کردند و پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران این شهر را ترک کردند.
این شهرستان نرم افزار اختصاصی به نام گلسار دارد که مردمان این شهرستان می توانند برنامه گلسار را از بازار دانلود کنند این نرم افزار برای خرید و فروش های منطقه تعریف شده است تاریخچه این شهر به پیش از اسلام می رسد، از جمله آثاری که این قدمت را نشان می دهد وجود آتشکده ای به نام تیر، همچنین معبدی به نام هیکل واقع در کوه تیر روستای وانشان در حوالی همین روستای و در نهایت سنگ قبری که حاوی اطلاعاتی به خط پهلوی بوده و در روستای قودجان پیدا شده است.
بنابر بعضی نوشته ها قدمت این شهر به زمان اسکندر می رسد، اعتقاد بر این است که اسکندر هنگام رفتن به اصفهان از این محل گذشته است و یکی از میدان های جنگ اسکندر و داریوش سوم در منطقه ای بین خوانسار، کهرود و اصفهان بوده است که داریوش در این جنگ شکست خورده است.
در زمان حمله افغان ها به ایران اشرف افغان با سپاهی قصد تصرف این شهر را داشته که پس از مواجه با مقاومت مردم، محاصره شکست خورده و ایشان منصرف می شود.
خوانسار پس از اسلام، در قلمرو حکومت امویان، عباسیان، طاهریان، صفاریان، دیلمیان، سلجوقیان و خوارزمشاهیان قرار داشته است. در اوایل سده ۷ ه‍. ق مغولان این ناحیه را گشودند و خرابی های بسیار به بار آوردند. پس از آن ها تیمورلنگ به مرکز ایران، از جمله خوانسار تاخت و چپاول و کشتار زیادی کرد. خوانسار، در دوران صفوی از مراکز مهم علم، ادب و صنعت بوده است. به علت توجه خاص پادشاهان صفوی به این شهر، هنرهای دستی و کارگاهی در این شهر رونق یافت؛ کارگاه هایی نظیر کارگاه روغن کشی، چیت بافی، کوزه گری، پشم زنی، قالی بافی، قاشق تراشی و گیوه دوزی شهرت یافت همچنین احداث مدرسه مریم بیگم صفوی از سوی همسر شاه تهماسب موجب پیشرفت فرهنگی خوانسار گشت.
از جمله وقایع دیگر کوچ اجباری تعدادی از عرب های خراسان به امر نادر شاه از خراسان به قسمتی از این شهر بوده است که هم اکنون به دهستان عربستان ( کوهسار ) معروف است، این منطقه هم اکنون در شرق شهر خوانسار واقع شده است.

💡 فهرست مشاهیر و نام آوران شهر خوانسار در بخش اهالی خوانسار قابل مشاهده است.

💡 پایانه مسافربری جدید شهر خوانسار با مساحت شش هزار مترمربع و با زیربنای ۸۰۰ مترمربع در سال ۱۳۹۲ افتتاح شد.

💡 محمدرضا شجریان به همراه اجرای عهدیه در برنامهٔ شمارهٔ ۱۲۳ از مجموعهٔ گل‌های تازه این غزل را در دستگاهِ همایون و محمود محمودی خوانساری در برنامهٔ شمارهٔ ۷۱ از مجموعهٔ برگ سبز در دستگاهِ شور اجرا کرده‌اند.

💡 خشکرود (خوانسار)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان خوانسار در استان اصفهان ایران است.

💡 در روایت پروکوپیوس، هپتالیان برای شکست دادن ساسانیان از یک خندق استتار شده استفاده کردند، اما خوانساری نژاد و همکاران (۲۰۲۱) استدلال می‌کند که داستان خندق مشکوک است.

💡 گویش یا زبان خوانساری از زبان‌های ایرانی مرکزی و شاخه‌ای از زبان‌های هندوایرانی است. سازمان یونسکو به دلیل کاهش شدید گویش‌وران که در نتیجه مهاجرت از این شهر اتفاق افتاده‌است این زبان را از جمله زبان‌های در حال خطر اعلام کرده‌است.