رجوع به اهل الذکر

[ویکی فقه] رجوع به اهل الذکر (قرآن). یک اصل اساسی اسلامی در تمام زمینه های زندگی مادی و معنوی است و به همه مسلمانان تأکید می کند که آنچه را نمی دانند از اهل اطلاعش بپرسند و پیش خود در مسائلی که آگاهی ندارند دخالت نکنند.
خداوند در قرآن کریم می فرماید، مراجعه به اهل الذکر برای رفع نادانی خویش یک ضرورت است: «... فسـلوا اهل الذکر ان کنتم لاتعلمون»... اگر نمی دانید از اهل اطلاع سؤال کنید.(در روایات متعددی از پیامبر و امامان علیهم السلام «اهل الذکر» بر اهل بیت پیامبر علیهم السلام تطبیق شده است.)
عمومیت مفهوم اهل الذکر
اهل ذکر مفهوم وسیعی دارد که همه آگاهان و اهل اطلاع را در زمینه های مختلف شامل می شود، و اگر بسیاری از مفسرین اهل ذکر را در اینجا به معنی علمای اهل کتاب تفسیر کرده اند نه به این معنی است که اهل ذکر مفهوم محدودی داشته باشد بلکه در واقع از قبیل تطبیق کلی بر مصداق است زیرا سؤ ال درباره پیامبران و رسولان پیشین و اینکه آنها مردانی از جنس بشر با برنامه های تبلیغی و اجرائی بودند قاعدتا می بایست از دانشمندان اهل کتاب و علمای یهود و نصاری بشود، درست است که آنها با مشرکان در تمام جهات هم عقیده نبودند، ولی همگی در این جهت که با اسلام مخالفت داشتند، هماهنگ بودند، بنابراین علمای اهل کتاب برای بیان حال پیامبران پیشین منبع خوبی برای مشرکان محسوب می شدند.
کلام حضرت امام باقر
در تفسیر قمی به سند خود از زراره از امام ابی جعفر علیه السّلام روایت کرده که در ذیل آیه «فسئلوا اهل الذکر ان کنتم لا تعلمون» در جواب او پرسید مقصود چه کسانی هستند؟ فرمود: مقصود از اهل ذکر ماییم. زراره می گوید: پرسیدم پس مسؤول هم شمایید؟ فرمود: بله. پرسیدم: سائل هم ماییم؟ فرمود: بله. پرسیدم: پس بر ما است که از شما پرسش کنیم؟ فرمود: بله. پرسیدم: پس بر شما هم لازم است که جواب ما را بگویید؟ فرمود: نه بر ما واجب نیست و ما در پاسخ گفتن به شما مختاریم اگر خواستیم جواب می دهیم و گرنه، نه، آنگاه این آیه را تلاوت فرمود: «هذا عطاونا فامنن او امسک» (این عطای ما به شما است خواستید بر مردم منت بگذارید و خواستید خودداری کنید مسؤ ول نخواهید بود).
مراد از ذکر و اهل ذکر در آیه شریفه
...

💡 3- فرمان كفر به طاغوت و رجوع به پيامبر و تسليم قضاوت هاى او بودن، موعظه و خيرخواهى الهى است. (ما يوعظون به لكان خيراً لهم )

💡 و درجـه ديـگـر صـبـر عـن الله اسـت. و آن از درجـات عـشـاق و مـشـتـاقـيـن اسـت ازاهـل شـهـود و عـيـان، در صـورتـى كه رجوع به عالم خود كنند و به عالم كثرت و صحوبـرگـردنـد. و ايـن اشـق مـراتـب صـبـر و مـشـكلترين مقامات است. و به اين مرتبه اشارهفـرمـوده مـولاى سـالكـان و پـيشواى كاملان و امير مؤ منان، عليه السلام، در دعاى شريفكميل: وهبنى صبرت على عذابك، فكيف اءصبر على فراقك (501)

💡 138) ثقة الاسلام كلينى، كافى، كتابفضل علم، باب رجوع به كتاب و سنت، ح 1.

💡 در اين آيه شريفه خداوند خطرنشان مى سازد كه مسجد متعلق به خداست و مفهوم اين آيهبا رجوع به رواياتى كه در ادامه اين نوشتار مى آيد و در آن تصريح مى كند كه مساجدخانه هاى خدا در روى زمين است بهتر فهميده مى شود.

💡 ولى چون حكّام و قضات منصوب از طرف دستگاه حاكمه مورد رضايت امامان معصوم عليهمالسّلام نبودند، لذا مراجعه شيعيان به آنها ممنوع بود، مگر درحال ضرورت و در احاديث رسيده است كه رجوع به آنها رجوع به طاغوت است و احكامصادره از طرف آنها احكام طاغوتى است. و خداوند امر فرموده است كه از طاغوت دورىكنيد و امام صادق عليه السّلام درباره آنها چنين مى فرمود: