حدیقه الشعراء

[ویکی فقه] حدیقة الشعراء. حدیقةالشعراء، تذکره شاعران پارسی گوی ایران و هند در دوره قاجار، تألیف احمدبن ابوالحسن شیرازی مشهور به دیوان بیگی می باشد.
سیداحمد دیوان بیگی در ۱۲۴۱ در شیراز متولد شد. نُه ساله بود که پدرش درگذشت و جدّ مادری اش، آقا محمدعلی، سرپرستی وی را برعهده گرفت. دیوان بیگی در زادگاهش بزرگ شد. خاندان او از سادات و تاجران مشهور شیراز بودند. وی دو سال به تحصیل علوم پرداخت و مدتی در یزد و شیراز به تجارت مشغول شد و به طور پراکنده به مطالعه حدیث و تاریخ و شعر نیز می پرداخت. وی تا پیش از حرکت به هرات در ۱۲۷۷، کدخدای محله میدان شاه شیراز بود تا این که با حسام السلطنه سلطان مراد میرزا، از شاهزادگان و رجال قاجار، هم سفر شد و از شیراز به خراسان رفت. دیوان بیگی در امور دیوانی مهارت یافت و در دستگاه حسام السلطنه، ایشیک آقاسی شد و تا فوت حسام السلطنه، با همین منصب، وی را در سفرهایش همراهی می کرد.
[ویکی فقه] حدیقةالشعراء، تذکره شاعران پارسی گوی ایران و هند در دوره قاجار، تألیف احمدبن ابوالحسن شیرازی مشهور به دیوان بیگی می باشد.
سیداحمد دیوان بیگی در ۱۲۴۱ در شیراز متولد شد. نُه ساله بود که پدرش درگذشت و جدّ مادری اش، آقا محمدعلی، سرپرستی وی را برعهده گرفت. دیوان بیگی در زادگاهش بزرگ شد. خاندان او از سادات و تاجران مشهور شیراز بودند. وی دو سال به تحصیل علوم پرداخت و مدتی در یزد و شیراز به تجارت مشغول شد و به طور پراکنده به مطالعه حدیث و تاریخ و شعر نیز می پرداخت. وی تا پیش از حرکت به هرات در ۱۲۷۷، کدخدای محله میدان شاه شیراز بود تا این که با حسام السلطنه سلطان مراد میرزا، از شاهزادگان و رجال قاجار، هم سفر شد و از شیراز به خراسان رفت. دیوان بیگی در امور دیوانی مهارت یافت و در دستگاه حسام السلطنه، ایشیک آقاسی شد و تا فوت حسام السلطنه، با همین منصب، وی را در سفرهایش همراهی می کرد.
تألیفات دیوان بیگی
عبارت اند از: تذکره حدیقةالشعراء، اخبار الیزد، تاریخ قاجاریه، نخبةالمصیبات احمدی، و ذیل ریاض الجنة.
مهم ترین تألیف دیوان بیگی
حدیقةالشعراء، مهم ترین تألیف دیوان بیگی، موجب شهرت وی در عرصه ادب فارسی شده است. در این تذکره، ۱۴۴۰ شاعر مرد و هشتاد شاعر زن سالهای ۱۲۰۰ تا ۱۳۱۰ معرفی شده اند که به این لحاظ، حدیقةالشعراء کامل ترین تذکره پس از آتشکده آذر شناخته شده است. دیوان بیگی از ۱۲۶۰ تا ۱۲۷۰ به تذکره نویسی پرداخت، اما به سبب اشتغال در امور دیوانی مدتها از تألیف تذکره بازماند، چنان که سه سال رئیس عدلیه یزد شد و در آن مدت به تألیف کتاب اخبارالیزد پرداخت. وی در ۱۲۹۳ در تهران و در ۱۲۹۶ در کرمانشاهان به تنظیم و تألیف تذکره مشغول شد. ابتدا شرح حال شاعران معاصر خود را نوشت ولی با تشویق حسینقلی خان سلطان (مؤلف تذکره مناقب حسامیه ) و مطالعه آتشکده آذر، شرح حال شاعران متقدم و نیز شرح حال عرفا و علمای مذهبی را نیز به این تذکره افزود. دیوان بیگی، که خود از درویشان سلسله نعمةاللهیه بود، به شرح حال عرفا بسیار اهمیت داده است.
سال وفات
...

💡 ۶. دیوان بیگی شیرازی، سید احمد، حدیقه الشعراء، به کوشش عبد الحسین نوایی، تهران، انتشارات زرین، ۳ج، ۱۳۶۴.

💡 در حدیقه الشعراء و تذکره مرآت الفصاحه میرزا عبد الکریم فرزند وی و میرزا ابوالقاسم نوه وی معرفی شده که اندک ذوقی نیز در شاعری داشته. (سید احمد دیوان بیگی شیرازی، ج ۱، ص ۷۶/ شیخ مفید، ص ۳۷).