جزائر خالدات

جزائر خالدات. [ ج َ ءِ رِ ل ِ ] ( اِخ ) همان جزائرالسعادة است که منجمان در آثار خود آورده اند. این جزائر در بحر محیط در اقصای مغرب قرار گرفته و معمور وآبادان بوده و گروهی از حکما در آن سکونت داشته اند و قواعد نجوم را بر آن بنیان نهاده اند. ابوریحان بیرونی گوید: جزائرالسعاده همان جزائر خالدات است و آن شش جزیره است که در بحر محیط قرار دارد و وسعت آن قریب دویست فرسخ است. این جزائر جزو بلاد مغرب بشمارند و برخی از منجمان طول بلاد را از آنجا آغاز میکنند. ( از معجم البلدان ). جزائر خالدات شش جزیره است در بحرمحیط بجانب غرب و آن را جزائرالسعادة نیز گویند، منجمان طول بلاد را از آنجا گیرند. در آنجا میوه های شرقی و غربی و ریاحین و گلها و حبوب بی آنکه کشت و غرس شوند میرویند. ( از منتهی الارب ). جزائر خالدات که جزائرالسعادة نیز گویند عبارت است از چندین آداک که جزو افریقا و در جنوب غربی صحرا واقع شده اند و اکنون متعلق به دولت اسپانیا میباشند و تنها هفت جزیره از آنها دارای سکنه است و اسامی آنها از این قرار است: تنریف و کاناری کبیر و لانسروت و فورتا و انتورا و گومرا و پالما و جزیره فر یعنی جزیره آهن و از همه غربی تر همین جزیره فر است که مبداء طول منجمان باشد و جمعیت این جزیره ها 460000 تن است و شرابهای اعلا ازاین جزائر به خارج حمل میکنند. ( از ناظم الاطباء ).
صاحب تاج العروس آرد: آنرا جزائرالسعادة و جزائرالسعداء نیز گویند و چون اعتقاد آنان بر این بود که ابدان دارای نفوس سعید در آن جزائر سکونت دارند بدین مناسبت آنرا جزائرالسعادة گفتند و بدین جهت فلاسفه در آنجا اقامت و تدریس کنند و تعداد آنان پیوسته هفتاد تن باشد و چون تنی کم شود، تنی بر آن افزوده شود. واﷲ اعلم. و بدین جهت آنرا خالدات گویند که نفوس ساکنان آن پیوسته در بهشت لذات نفسانی که در دنیا کسب کرده اند، بسر میبرند و بعقیده آنان بهشت همان لذت بردن نفس است پس از مرگ، از کمالات اکتساب شده در این دنیا و خلود در بهشت دوام و پیوستگی این لذات است، چنانکه خلود در آتش به عقیده آنان عبارت است از دوام حسرت خوردن نفس بر محروم ماندن از تحصیل کمالات. به هرحال آنها شش جزیره و به عقیده جمعی هفت جزیره اند در بحر محیط که آنرا اقیانوس گویند. ( از تاج العروس ). جزائرالخالدات. جزائرالسعادات. جزائرالسعادة. و رجوع به الحلل السندسیة ج 1 ص 208 شود.

همان جزائر السعاده است که منجمان در آثار خود آورده اند. این جزائر در بحر محیط در اقصای مغرب قرار گرفته و معمور و آبادان بوده و گروهی از حکما در آن سکونت داشته اند و قواعد نجوم را بر آن بنیان نهداه اند.

💡 توضيح اينكه براى تشخيص عرض مثلا تهران از خط استوا، و محاذات آن با آفتاب درفصول چهارگانه، طريقه شان اينطور بود كه فاصله قطب شمالى را با خط استواءمعين نموده و آنرا درجه بندى مى كردند آنگاه فاصله شهر مورد حاجت را از خط استواء بهآن درجات معين نموده، مثلا مى گفتند فاصله تهران از جزائر خالدات 86 درجه و 20 دقيقهميباشد و عرض آن از خط استوا سى و پنج درجه و 35 دقيقه(نقل از كتاب زيج ملخص تاءليف ميزابى ) گو اينكه اين طريقه به تحقيق و واقع نزديكبود،

💡 مفسرين گفته اند: منظور از (عين حمئة ) چشمهاى داراىگل سياه يعنى لجن است، چون حماة به معناى آن است و مقصود از عين دريا است، چون بسيارمى شود كه اين كلمه به دريا هم اطلاق مى گردد. و مقصود از اينكه فرمود (آفتاب رايافت كه در دريائى لجندار غروب مى كرد) اين است كه بهساحل دريايى رسيد كه ديگر ماوراى آن خشكى اميد نمى رفت، و چنين به نظر مى رسيدكه آفتاب در دريا غروب مى كند چون انتهاى افق بر دريا منطبق است. بعضى هم گفتهاند: چنين چشمه لجندارى با درياى محيط، يعنى اقيانوس غربى، كه جزائر خالدات در آناست منطبق است و جزائر مذكور همان جزائرى است كه در هيات و جغرافياى قديم مبدأطول به شمار مى رفت، و بعدها غرق شده و فعلا اثرى از آنها نمانده است.