بی مایه

بیمایه. [ ی َ / ی ِ ]( ص مرکب ) ( از: بی + مایه ) بی قیمت و کم بها. ( انجمن آرا ) ( آنندراج ). بی ارز. ( یادداشت مؤلف ):
ببردند بیمایه چیزی که بود
که نه گنجشان بد نه کشت و درود.فردوسی. || بی چیز و فقیر و گدا و بی نوا. ( از ناظم الاطباء ). تهیدست: تا غایتی که درویشی بیمایه برای حاجات همسایه در مساحت یک قفیز زمین سرای و مسکن خود سه چهار چاه در حفر آورد. ( ترجمه محاسن اصفهان ص 21 ). || بدون سرمایه. بی مایه دست. بی بضاعت. کم مایه:
این آن مثل است کآن جوانمرد
بی مایه حساب سود میکرد.نظامی.وزآن بیمایگان را مایه بخشیم
روان را زین روش پیرایه بخشیم.نظامی.ز دیوان دهقان قلم برگرفت
به بیمایگان هم درم درگرفت.نظامی.- بیمایه گشتن؛ بدون سرمایه شدن. از دست دادن بضاعت. ورشکست شدن. متوقف شدن در کسب:
چو بیمایه گشتی یکی مایه دار
وزوآگهی یافتی شهریار
چو بایست برساختی کار اوی
نماندی چنان تیره بازار اوی.فردوسی.- بیمایه گشتن روان؛ گمراه شدن. به باطل گراییدن:
بتاری و کژی بگشتم ز راه
روان گشت بیمایه و دل سیاه.فردوسی. || بی علم و ادب و صنعت. بی ارز و هنر:
بگویم اگرچند بی مایه ام
بدانش بر از کمترین پایه ام.فردوسی.مطرب قارون شده بر راه او
مقری بیمایه و الحانش غاب.ناصرخسرو.خورشید منم بشاعری سایه تویی
پرمایه منم بفضل و بیمایه تویی.سوزنی.هر درختی ثمری دارد و هر کس هنری
من بیمایه بدبخت تهی دست چو بید.سعدی. || ناتوان. بی توش و توان.
- بیمایه شدن؛ بی قوت و ضعیف شدن:
ابلهی صیاد آن سایه شود
میدود چندانکه بیمایه شود.مولوی. || بمعنی آنچه از ماده متکون نشده باشد مانند عقل و نفوس و امثال آن. || غیرمعروف و این لغت از دساتیر نقل شده. ( انجمن آرا ) ( آنندراج ). || حقیر و ناکس. ( ناظم الاطباء ). بی سر و پا. فرومایه. ( یادداشت مؤلف ). سفله. بی مقدار:
که هوش تو بردست همسایه ای
یکی بی تباری و بی مایه ای
برآید براهی دراز اندرون
تو یاری کنی او بریزدت خون.فردوسی.

۱. فرومایه، بی مقدار.
۲. بی بنیاد، بی اصل.

بی قیمت و کم بها. بی ارز. یا بی چیز و فقیر و گدا و بی نوا. یا بدون سرمایه. بی مای. دست. بی بضاعت. کم مایه. بی مایه.

💡 یک ذره بی مایه متاع نفس اندوخت شوق این قدرش سوخت که پروانگی آموخت

💡 سوی تو ز بی مایه تر برکشید به اره به دو نیمش اندر کشید

💡 بی خاطر جمع، نکته دان نتوان شد بی مایه، چو ابر درفشان نتوان شد

💡 بی مایه محبت، کانست اصل فطرت این زهد ما سقیمست وین علم ما مقیمست

💡 یک سفر سرمایه مطلب ای ودود کان کریم است و دهد بی مایه سود

💡 مرد را گر ز رزم بی مایه است دامن خیمه بهترین دایه است