ترجمه اعتقادات شیخ صدوق

[ویکی نور] ترجمه اعتقادات شیخ صدوق توسط محمدعلی بن سید محمد حسنی به انجام رسیده است. او این ترجمه را به نام محمد ولی میرزا نوشته است.
اعتقادات کتابیاست مختصر در علم کلام که در آن اصول اعتقادات شیعه با استشهاد به آیات قرآن و اخبار اهل بیت(ع)، به شیوه روایتی حوزه علوم نقلی، در عباراتی کوتاه گزارش شده است. پس از تألیف این کتاب شرح ها و نقدهایی بر آن نوشته شد که یکی از آنها متعلق به شیخ مفید است. وی کتاب تصحیح الاعتقاد خود را در نقد همین اثر صدوق(ره) نگاشته است. این اثر شیخ مفید هم توسط مترجم فوق ترجمه شده است. و کتاب حاضر متن ترجمه شده، اعتقادات صدوق(ره) و تصحیح الاعتقاد را با هم دربردارد.
کتاب شامل چهل پنج باب است که با مقایسه در کتاب به این نتیجه می رسیم که مباحث مطرح شده، در اعتقادات به سه دسته تقسیم می شود. شیخ مفید دسته ای از مباحث را اصلا در کتاب خود نیاورده است. این امر نشان دهنده آن است که آنها را قبول داشته یا اشکالی در آنها نمی دیده است. در خصوص پاره ای از مباحث، تنها به شرح و توضیح و تفسیر بیشتر آنها پرداخته است و دسته سوم مطالبی است که آنها را نقد کرده یا به کلی ردّ کرده و یا به تصحیح آنها پرداخته است؛ مانند: صفات خداوند، جبر و اختیار، قضا و قدر، معنای عرش، رجعت، بهشت و جهنّم، عصمت، تقیّه، موحد بودن اجداد پیامبر(ص) و اباحه.
این دو ترجمه، با این که از دقت خوبی برخوردارند؛ ولی با ادبیات عصر حاضر همخوانی ندارد، شاید به دلیل این که ترجمه مربوط به سال 1240 تا 1242 هجری قمری می باشد و این سبک ادبیات و نگارش شاید در آن زمان خوب و روان و سلیس بوده، اما مهم ترین کمبود ترجمه قدما این است که ساده و روان نیست و غالبا متأثر از ترکیب جملات عربی به شیوه تحت اللفظی است.
از آن جا که در این ترجمه ها، متن عربی در کتاب گنجانده نشده، نمی توان تطبیق بین متن عربی و فارسی را به صورت دقیق انجام داد و اظهارنظر نمود.

💡 برخی از دانشمندان اهل سنت، چون سیوطی مدعی شیعه‌گری و علاقه وی به علی بن موسی الرضا هستند که سبب شد تا وی، قصد کناره‌گیری از خلافت و انتصاب علی بن موسی به ولیعهدی را نماید. احمد امین معتقد است که مأمون معتزلی بود و به این سبب، به برتری و حقانیت خاندان علی بن ابی‌طالب جزم داشته‌است. احمد امین عامل دیگری را نیز در کنار معتزلی بودن مأمون مطرح می‌کند. وی معتقد است که فضل بن سهل و برادرش حسن بن سهل در تصمیم مأمون نقش مؤثری داشته‌اند. فضل بن روزبهان خنجی نیز این احتمال را مطرح می‌کند که مأمون در انتقال قدرت از عباسیان به علویان صادق بود، اما با گذر زمان از این قصد خود پیشمان شد و علی بن موسی را به واسطه زهر به قتل رسانید. شیخ صدوق، روایتی را گزارش می‌کند که بر اساس آن، یکی از منجمان دربار عباسی، از نامناسب بودن زمان عقد و انتصاب ولیعهدی علی بن موسی الرضا به مأمون خبر داد و این انتصاب را مایه بدبختی دانست؛ اما با بی اعتنایی مأمون روبرو گردید. به عقیده مرتضوی، این مطلب گواهی است بر عدم اعتنای مأمون بر به مقام رسیدن علی بن موسی الرضا.