الطرائف

[ویکی فقه] الطرائف (ترجمه داود الهامی). الطرائف فی معرفة المذاهب، اثر سید بن طاووس حسنی ۶۶۴ ق است که توسط آقای داود الهامی به فارسی ترجمه شده است.
مترجم، برای مباحث کتاب حاضر عنوان گذاری نموده و ترجمه ای سلیس و روان را در پیش گرفته است. همچنین پاورقی هایی بر کتاب افزوده که در ضمن آن به اسناد کتب و توضیحاتی پیرامون مطالب کتاب اشاره داشته است.
[ویکی فقه] الطرائف (کتاب). «الطرائف فی معرفة مذاهب الطوائف»، اثر سیدعلی بن طاووس حسینی حلی، متوفای ۶۶۴ ق، است. این کتاب، به زبان عربی و در اثبات امامت ائمه علیه السّلام و حقانیت مذهب شیعه اثنا عشری و رد مخالفان آنهاست.
گر چه از ابتدا تا انتهای کتاب هیچ کلامی که انتساب کتاب را به سید بن طاووس اثبات کند، وجود ندارد و در جای جای کتاب هم عبارت: «قال عبد المحمود بن داود» به چشم می خورد که اشاره به مؤلف کتاب دارد، با این حال، هیچ کس تردیدی ندارد در اینکه کتاب طرائف، تالیف سید بن طاووس است. سید، در اجازات خود کتاب طرائف را از تالیفات خود دانسته و در کشف المحجة به فرزند خود سفارش می کند که کتاب طرائف را که در آن، حق و باطل را از هم جدا کرده، مطالعه کند. بنا بر این، انتساب کتاب به سید بن طاووس، امری مسلم است، خصوصا که شهید ثانی هم در حاشیه نسخه خطی کتاب، آن را تالیف سید بن طاووس دانسته است. چون در عصر مؤلف، شیعه در انزوا و مظلومیت کامل قرار داشت، بسیاری از مؤلفان، کتب خویش را با نام های مستعار منتشر می کرده اند و توجیه اینکه سید در ابتدای کتاب مزبور فرموده: «قال عبد المحمود بن داود»، این است که عبد المحمود؛ یعنی بنده خدایی که محمود و ستوده است و داود نیز برادر رضاعی امام صادق علیه السّلام است و نسب سید بن طاووس به او می رسد. داود، همان کسی است که وقتی در زندان بود، امام صادق علیه السّلام، دعای معروف ام داود را به مادر او آموخت و داود به واسطه آن دعا از زندان آزاد شد.
ساختار
کتاب، در دو جزء تنظیم شده است که جزء اول آن، دارای ۶۸ عنوان مختلف و جزء دوم، واجد ۶۶ عنوان گوناگون می باشد.
گزارش محتوا
سید، در این کتاب، خود را یک انسان تازه مسلمان فرض کرده که بعد از مسلمان شدن، اختلافاتی بین مسلمانان دیده و فرقه های متعددی مشاهده کرده است، لذا تصمیم به جست وجو و تفحص در منابع دینی می گیرد تا حقیقت امر بر او روشن شود، البته در همان ابتدا تصریح می کند که چون شیعیان متهم به غلو و کفر هستند، تنها از کتب اهل سنت استفاده خواهد کرد. بعد از تلاش فراوان، می بیند که یکی از این فرقه ها که شیعه نامیده می شود، موافق عقل و قرآن کریم و اخبار وارده در کتب فرقه های مختلف است و تضاد و تناقض فرقه های دیگر در آن نیست و بدین شکل خود را در سلک شیعیان دوازده امامی قرار می دهد. مؤلف، در کتاب طرائف، همان طور که در ابتدای آن تصریح کرده، تنها از کتب غیر شیعی استدلال های خود را آورده و به وسیله جدال احسن، مخالفان شیعه را محکوم کرده و با کلام خودشان حجت را بر آنها تمام کرده است.
ترتیب مطالب
...

💡 نجاشی تا قرن پنجم، حدود ۱۰ اثر را با موضوع ابوطالب گزارش کرده‌است. در کتاب‌های جامع، بخش‌هایی به تاریخ یا ایمان ابوطالب اختصاص یافته‌است؛ از جمله آنها کتاب بحارالانوار نوشته محمدباقر مجلسی است که در جلد ۳۵ مختص به علی بن ابی‌طالب، به مناسبت از ابوطالب گزارش‌هایی مطرح کرده‌است. دیگر آثار همچون روضة الواعظین و بصیرة المتعظین اثر محمد بن فتال نیشابوری؛ شرح نهج‌البلاغه اثر ابن ابی‌الحدید معتزلی؛ الصحیح من سیرة النبی الاعظم نوشته جعفر مرتضی عاملی، الطرائف فی معرفة مذاهب الطوائف اثر سید بن طاووس و الغدیر اثر عبدالحسین امینی نیز مطالبی را گزارش کرده‌اند. به گزارش گلشنی در دایرة المعارف بزرگ اسلام، در خصوص اسلام و ایمان ابوطالب، آثار متنوع و زیادی نگارش یافته‌است. در این خصوص قدیمی‌ترین منبعی که با این موضوع نگارش یافته‌است، کتاب ایمان ابوطالب، اثر شیخ مفید (متوفی ۴۱۳ ه‍.ق) است.

💡 همو در روایتی دیگر از «پاسخ عمر در جواب کسی که از بودن فاطمه در خانه او را مطلع می‌کند و می‌گوید: من و فاطمه رو در روی هم خواهیم شد.» گزارش می‌کند. عمادالدین طبری (قرن ششم ه‍.ق) در کامل بهائی، در گزارشی از «تهدید عمر» و «ضربه زدن عمر با شمشیر به پهلوی فاطمه» خبر می‌دهد. سید بن طاووس (د ۶۶۴ ه‍.ق) در الطرائف، روایتی از موسی کاظم به نقل از محمد را گزارش می‌کند که پیامبر اسلام «درب خانه فاطمه را درب خانه خود» می‌دانست و «هتک آن را هتک خود اعلام کرد».