اسحق بن راهویه

[ویکی فقه] اِبْن راهویه، «ابویعقوب اسحاق بن ابراهیم بن مَخَلّد بن ابراهیم تمیمی حنظلی» (ح ۱۶۱- ۲۳۸ق /۷۷۸-۸۵۲م)، فقیه، محدّث و مفسر مروزی خراسانی می باشد.
راهْوَیْه یا راهوِیه مرکب از دو کلمه راه (همان راه فارسی) و اویه (پسوند فارسی، برای تصغیر و تحبیب ) لقبی است که مروزی ها به مناسبت تولد «ابراهیم» پدر اسحاق در راه مکه به او دادند. از این رو فرزندش «اسحاق» را، به تصریح خود او «ابن راهویه» نامیدند و چون نسبت او به «حنظلة بن مالک بن زید مناة بن تمیم» می رسد، او را «تمیمی حنظلی» گفته اند.
ولادت و وفات
تولد وی را به اختلاف ۱۶۱ یا ۱۶۶ق و به روایتی ۱۶۳ق و یا ۱۷۳ق نوشته اند و درگذشت او را نیز به اختلاف، ۲۳۸ق و در روایتی از ابوداوود، ۲۳۷ق و یا ۲۴۳ق ضبط کرده اند.بخاری نوشته است که وی هنگام مرگ ۷۵ ساله بوده است، در حالی که به تصریح همو در التاریخ الکبیر ۷۷ سال داشته است.
فعالیت های علمی
...

💡 اسحق بن راهويه گويد: از ابى الغمر اعرابى - دخترزاده ذى الرمه - درباره تفسير وگزارش اين حديث سؤ ال كردم. وى در پاسخ گفت: عربهاى (جاهلى ) آنگاه كه درمحافل گرد هم مى آمدند جماعتى در اين محافل شركت مى كردند كه از ميان اين جماعت،يكنفر، دو جامه زيبا و فريبا در بر مى كرد. اگر جماعت مذكور، نيازى به شهادت وگواهى پيدا مى كرد، اين شخص ‍ زيباجامه و خوش لباس به نفع آنها آنهم به دروغشهادت مى داد.

💡 اسحق بن خَلَف گوید ورع اندر سخن صعب تر از آنک اندر زر و سیم و زهد اندر ریاست صعب تر از آنک اندر زر و سیم زیرا که تو آنرا بذل میکنی اندر طلب ریاست.

💡 بيست و دوم: و نيز روايت كرده از اسحق بن جامد كاتب، گفت: در قم مرد بزاز مؤ منى بودو او شريك مرجئه داشت، يعنى از اهل سنّت يا طائفه اى از ايشان. جامه نفيسى به دستايشان افتاد.

💡 اسحق بن عمار گويد: به امام صادق عليه السلام عرض كردم همسايه اى دارم كه بسيارنماز مى خواندو بسيار انفاق مى كند و به حج مى رود. حضرت فرمود: عقلش چگونه است ؟عرض كردم: عقل ندارد. حضرت فرمودند: لا يرفع بذلك منه؛ او كهعقل ندارد اعمال نيك او بالا نمى رود (يعنى پذيرفته نمى شود). كافى / 1 / 24

💡 اسحق بن ابراهيم معروف بن ابن النديم از مردانتحصيل كرده و از افراد كم نظير زمان خود بود. او در چند رشته از علوم مانند كلام، فقه، نحو، تاريخ، لغت، شعر، زحمت بسيار كشيده بود و به همه آن ها تسلطكامل داشت. در مجالس بحث علمى پهلوان توانايى بود و همواره بر فضلاى عصر خودپيروز مى شد. او در فنون مختلف قريب چهل مجلد كتاب نوشته و آثار مهمى از وى باقىمانده است.