اجتهاد در عصر تابعین

[ویکی فقه] اجتهاد در عصر تابعین به چگونگی اجتهاد و میزان بهره گیری از آن در زمان تابعان اطلاق می شود.
پس از رحلت رسول خدا (صلی الله علیه وآله) قاریان و عالمان در برابر مسائل تازه ای قرار گرفتند که می بایست به آن ها پاسخی داده می شد. برخی با نادیده گرفتن سفارش پیامبر (صلی الله علیه وآله) در پیروی از عترت، تنها به کتاب خدا و سنت رسول الله (صلی الله علیه وآله) اکتفا کرده و در رویارویی با مسائل مستحدثه، به ناچار با عالمان دیگر مشورت نموده و با اتفاق نظر، حکمی را بیان می کردند، و یا این که هر کدام از راه رأی و تفکر شخصی، حکمی را تشریع می نمودند. در زمان تابعین با بیش تر شدن مسایل نوپیدا و منزوی شدن ائمه اطهار (علیهم السلام) زمینه اجتهاد به رأی بیش از پیش آماده گشت.
عناوین مرتبط
اجتهاد در عصر ائمهاجتهاد در عصر صحابه

💡 اجتهاد در لغت به معنى سعى وتلاش و در اصطلاح فقهى عبارت از بدست آوردن احكام ازقرآن - سنت - عقل و اجماع است. سنت عبارت از مجموعه گفتار معصومين و رفتار آنان وتقرير و امضاى ايشان و اجماع همان اتفاق فقهاست بر حكمى از احكام دينى.

💡 معانى اصطلاحى اجتهاد در مكتب خلفا، اينها بود كه گفته شد. همين اصطلاح بعد از قرنپنجم هجرى نزد علماى مكتب اهل بيت رايج و شايع گرديد. به طورى كه علامه حلىدرگذشته به سال 726 هجرى در كتاب مبادىالاصول فصل دوازدهم از بحث اول در اجتهاد، شرحى آورده كه خلاصه آن از اين قرار است:

💡 305- البته در اعتبار اجتهاد در قاضى تحكيم اختلاف است و بعضى ادعاى اجماع برلزوم تمامى شرايط در او كرده اند حتى اجتهاد (جواهر 40 / 28) ولى در مبانى تكملة، تأليف استاد معظم آيت اللّه العظمى آقاى خوئى قدّس سرّه، (1 / 9 آن را شرط ندانستهاند).

💡 این کتاب از زمان نگارش پیوسته مورد توجه علما و فقهای شیعه قرار گرفته‌است و در این زمان از ارکان اصلی استنباط احکام شرعی و اجتهاد در حوزه‌های علمیه شیعه به‌شمار می‌آید و در تمام درس‌های خارج فقه روایات آن نقل شده و به آن استناد می‌شود.