ابراء از عین و حق

[ویکی فقه] در این نوشتار، حکم ابراء از عین و حق مورد بررسی قرار گرفته است.
در همۀ مذاهب اسلامی ابراء از عین معین صحیح نیست؛ زیرا ابراء به معنی اسقاط است و اعیان قابل اسقاط نیست؛ مگر اینکه ابراء مربوط به حقی در اعیان باشد که در این صورت ابراء درست است؛ مثل ابراء حق دعوی نسبت به عین معین یا ابراء عین مضمونه- مانند مال مغصوب - که چنین ابرائی ناظر به ضمان غصب است.
← توضیح مطلب
حق اعم از دینی و عینی است و چون متعلق حقوق دینی ذمۀ مکلف است، اگر موضوع ابراء حق دینی باشد، مسائل و مطالب راجع به آن، همان است که در صورت اول از صور سه گانه موضوع ابراء بیان شده است و اگر متعلق ابراء حق عینی باشد، آن دسته از حقوق عینی می تواند موضوع ابراء قرار گیرد که قابل اسقاط باشد، مثل حق سکنی و حق شفعه که در قاعده اسقاط بدانها خواهیم پرداخت.

💡 حسن تحقیق گر از عین و سوی پرده گشاید تری و آب بهم نیست به این تنگ قبایی

💡 سری از عین و شین و قاف برزن که صد اسم و مسما داری امروز

💡 بر نظم عشق مهره فرو باز بهر آنک از عین و شین و قاف تبه شد قوام عشق

💡 این رویکرد ایدئولوژی اندیشی شریعتی در دین البته مورد انتقاد شدید روشنفکر دینی عبدالکریم سروش هم هست. سروش از منظر معرفت‌شناسی دین به آن می‌نگرد و در فربه‌تر از ایدئولوژی آن را ایدئولوژیک کردن دین می‌نامد. وی با مردود دانستن چنین معرفتی آن را «شبه معرفت غفلت‌آمیز»، «خادم منافع»، «مشروعیت‌بخش به قدرت حاکم»، «معطوف به قدرت و سیاست و انقلاب»، «تعارض‌زدا از عین و ذهن» و «باعلت و بی‌دلیل» می‌خواند.