نجمالدین، ابوالغنایم محمد بن علی بن فارس واسطی هَرثی، یکی از شاعران برجسته عرب بود که به واسطه اشعار لطیف، رقیق و پراحساسش شهرت داشت. عمده شهرت او مدیون سرودههایش در حوزه عشق و غزل است. این اشعار، که غالباً لحنی اندوهناک و حزین داشتند، به گونهای در مجالس سماع صوفیان مورد استقبال قرار میگرفت و حتی واعظان نیز گاهی برای استشهاد به مضامین آن متوسل میشدند. ابن معلّم در حدود سال ۵۰۱ هجری قمری دیده به جهان گشود و معاصر با ابن تعاویذی بوده است. سرانجام، این شاعر در زادگاهش، هَرث (واقع در ده فرسخی واسط)، در سال ۵۹۲ هجری قمری دیده از جهان فروبست.
ابوالحسن، از اکابر دولت آل بویه
شخصیت دوم با نام ابن معلّم، ابوالحسن، از امرای بزرگ و رجال تأثیرگذار در دوران حکومت آل بویه به شمار میرفت. نفوذ این شخصیت در بغداد در دوره سلطه بهاءالدوله به حدی بود که او را وادار به مصادره اموال و املاک بسیاری از مردم نمود. قدرت و اعمال نفوذ این وزیر یا دبیر موجب نارضایتی شدید در میان سپاهیان گردید.
سقوط و پایان کار ابن معلّم
در سال ۳۸۲ هجری قمری، اوج نارضایتی لشکریان بهاءالدوله به شورش منجر شد. سپاهیان شورشی در یک اقدام مستقیم، خواستار تحویل ابن معلّم شدند. بهاءالدوله که چارهای جز اطاعت نداشت، وی را با اکراه تسلیم لشکریان نمود. متأسفانه، این تسلیم نقطه پایان کار ابن معلّم بود؛ چرا که نظامیان شورشی در همان سال او را به قتل رساندند و بدین ترتیب پرونده فعالیتهای سیاسی این شخصیت در تاریخ دولت آل بویه بسته شد.
