فینیقیه

فینیقیه. [ قی ی َ ] ( اِخ ) فنیقیه. رجوع به فنیقیه شود.

ناحیه قدیم واقع در مغرب آسیا و در نقطه نهایی مشرق بحرالروم ( مدیترانه ). در ساحل شرقی دریای مزبور حاشیه باریکی است که میان این دریا و کوه لبنان قرار دارد. این حاشیه را در زمانهای پیشین فینیقیه مینامیدند و اکنون بجای آن [ سوریه ] و [ لبنان ] قرار دارد. اراضی این ناحیه کوهستانی و پوشیده از جنگل های وسیع بوده است و در کنار بحرالروم بنادری ایجاد کرده بودند. مانند صور صیدا و قر طاجنه ( مستعمره آنان در شمال افریقا ). معلوم نیست که نخستین سکنه این سرزمین چه قومی بوده. همینقدر میدانیم که مردم فینیقی قومی بوده اند از بنی سام و مانند ملت یهود در نتیجه تغییر نشیمنهایی که در ازمنه خیلی قدیم داده اند ( در حدود ۲۸٠٠ قبل از میلاد ) و بدرستی اطلاعی از آن در دست نیست درین خاک متوطن گشته اند. مردم فینیقیه هیچوقت تحت لوای دولت واحد نرفتند بلکه باقتضای طبیعت ساحلی بچند شهر مستقل منقسم شدند که از شمال بجنوب بترتیب از این قرار بود: آراد بیبلس. بیروت صیدا صور آکر. تاریخ فینیقیه روشن نیست زیرا از کتب فینیقی چیزی بدست نیامده و کتیبه های فینیقی نیز بی نهایت نادر می باشند. بیشتر اطلاعاتی که در باب فینیقیه وجود دارد از تورات و کتیبه های مصر و آشور و نویسندگان یونان و روم اخذ شده است. تاریخ حقیقی فینیقیه تاریخ تجارت و آبادیهایی است که بنا کرده اند. این تاریخ را میتوان بسه دوره صیدا صور کارتاژ ( قرطاجنه ) منقسم نمود. دوره صیدا. صیدا پیش از دیگر اقران خود ترقی کرد و ازمائه ۱۵ تا مائه ۱۳ قبل از میلاد اهمیتی داشت. اهالی صیدا مخصوصا در حوزه شرقی بحرالروم بدریانوردی و تجارت عمر میگذاشتند. آنها جزیره قبرس رابتصرف آورده شهرها در آن ساختند. از آنجا بسواحل آسیای صغیر رفتند و در آنجا هم دار- التجاره های مهم برپا نمودند. دوره صور. صور که بسیاری از مردم صیدا بدانجا پناهنده شده بودند جانشین صیدا گردید. از مائه ۱٠ تا ۶ قبل از میلاد این شهر بزرگترین بازار تجارت مشرق و بحرالروم بود. مردم صیدا بالخاصه در مشرق بحراللروم کار میکردند اما اهالی صور سعی خویش را متوجه حوزه غربی آن دریا نمودند و میان افریقا و اسپانیا رفت و آمد داشتند مع ذلک در اینجا نیز مانند مردم صیدا بارقابت یونان مصادف گردیدند. دوره کارتاژ ( قرطاجنه ). صور چون به تمول خود می بالید ضد دولت آشور طغیان کرد. سلاطین نینوا و بابل آنرا محاصره نمودند و همین مطلب از مائه ششم ببعد باعث تنزل وی گردید. قدرت صور در بحر - الروم بشهری رسید که ساخته دست مردم صور بود و کارتاژ نام داشت. کارتاژ در مقابل سیسیل ( صقلیه ) موقع مهمی دارد زیرا در بحرالروم مرکز تقاطع راه های آمدوشد میباشد. کارتاژ از مردم فینیقیه هر کس را که در افریقا و سیسیل و اسپانیا مقیم بود تحت تسلط خود آورده دولت مقتدری ترتیب داد که بدولت پونیک ( فینیقی ) معروف میباشد. این دولت در رقابت تجارتی بر یونان واتروسک فایق آمد ولی عاقبت در مائه دوم قبل از میلاد گرفتار حمله روم گردید و پس از مقاومت مردانه منقرض شد. مردم فینیقیه بیشتر عمر خود را بدریا نوردی و تجارت میگذرانیدند جز آنکه دریانوردی زاده فکر مردم فینیقیه نبوده بلکه پیش از ایشان اقوام دیگری از قبیل مردم کریت ( اقریطش ) در بحرالروم بحر پیمایی میکردند نهایت آنکه مردم فینیقیه بحریه خود را بکار زده دریانوردی را بر اساس متینی استوار نمودند و تجارت فینیقی نیز در سراسر عالم قدیم بسط یافت زیرا هم از خشکی صورت میگرفت و هم از دریا. در تمام بلاد آسیا مردمی از فینیقیه پیدا میشدند که امتعه صور و صیدا را بفروش میرسانیدند. برده فروشی از تجارتهای پر منفعت مردم فینیقیه بود. در مملکتی که از جنگ مظفر پیروز بیرون آمده غلام و کنیز فراوان و ارزان بود و دیری نگذشت که شهر صور سیاهان حبشی و سفیدپوستانی را که از یونان و ایتالیا و قفقاز بودند در بازار خود جمع آورد زیرا مردم آن شهر میدانستند که اسرای جنگ را کجا بخرند و یا مردم کدام محل اطفال خود را در ازای اشیای بی قیمت میفروشند. باین ترتیب زرخریدان را جمع کرده بدربارهای ممالک مشرق میفروختند. این ملت تاجر که باستفاده و کامرانی از زندگی سرگرم بود از خود دینی نداشت و خدایانش بخداوندان کلده شباهت داشتند و مانند ایشان خصایصی از پر مدعایی و درندگی نشان میدادند. مراسم دینی فینیقیه بیشتر از کلده با خونخواری توام بود زیرا در اینجا انسان را هم قربانی میکردند.
فنیقیه

💡 مسیحیت در سرزمین شام در میانه سده نخست پس‌از میلاد٬ ظهور کرد. مسیحیت در ابتدا از اورشلیم در سراسر خاور نزدیک به مناطقی مانند سوریه، آشوریه، بین النهرین، فینیقیه، آسیای صغیر، اردن و مصر گسترش یافت. در سده چهارم پس‌از میلاد٬ به صورت دین رسمی سرزمین‌های ارمنستان قدیم و گرجستان قدیم نهاده‌شد. سپس امپراتوری اکسومیت و در ادامه٬ امپراتوری روم٬ مسیحیت را به عنوان دین رسمی برگزیدند.

💡 شهر تاریخی تی‌پازه در منطقه تجاری و قدیمی کشور کارتاژ، توسط امپراتوری روم فتح شد تا تبدیل به پایگاهی استراتژیک برای فتح امپراتوری موریتانی شود. این منطقه شامل مجموعه‌ای از ویرانه‌های فینیقیه‌ای، رومی، بیزانسی و آرامگاه بزرگ سلطنتی موریتانی است.

💡 در سال ۳۴۴ پیش از میلاد، اردشیر سوم پس از فرو نشاندن شورش فینیقیه، با سپاه خود و یونانیان اجیر از راه خشکی عزیمت مصر کرد. شاه که بسیار دوستدار بود که مصر را از نو تسخیر کند، رسولانی به شهرهای یونانی فرستاده، شهرهای بزرگ را دلگرمی کرد که در جنگ او با مصر شرکت جویند.