فخر رازى

[ویکی اهل البیت] محمد بن عمر فخر رازی (543-606 ق) متکلم، فقیه و مفسر ایرانی است. معروفترین اثر او کتاب مفاتیح الغیب مشهور به تفسیر کبیر فخر رازی است که از مفصل ترین تفاسیر قرآن است.
امام فخرالدین ابو عبدا... محمد بن عمر بن حسین بن حسن بن علی تیمی طبرستانی مشهور به ابن خطیب رازی و امام المشککین از بزرگان متکلمین و خطبا و فیلسوف مشهور سده ششم هجری در 25 رمضان سال 543 یا 544 در شهر ری زاده شد. محمد بن عمر فخر رازی یکی از مشاهیر علمی و ادبی اسلام شمرده می شود که در عصر خود از بزرگترین علما و حکمای اسلام بوده و در علوم معقول و منقول یعنی فلسفه، کلام، ریاضیات و فقه و اصول، تفسیر قرآن و ادبیات استاد، صاحب نظر و مرجع فضلای زمان محسوب می شده است.
ایشان ابتدا نزد پدرشان که خطیب مشهوری بود درس خوانده و سپس نزد کمال سمعانی(سمنانی) مقدمات علوم و نزد مجدالدین جیلی علم کلام و حکمت آموخته و ضیاالدین عمر و محمود بن حسن حمصی دیگر علوم را فراگرفت..
برای آموختن فلسفه بوعلی و فارابی به خراسان رفت و نتیجه کامل گرفت و به ماوراالنهر سفر کرد.
ایشان در فروع دین شافعی مذهب و در اصول عقاید کلامی پیرو مذهب اشعری بود و با این وصف با علمای هم کیش خود همیشه در مجادله و مناظره بود. ایشان شعرهایی پراکنده به فارسی و عربی نیز سروده است که حاوی مفاهیم پندآمیز هستند. زندگی امام فخر، علی رغم عسرت و تنگدستی دوران نوجوانی پس از ورود به خوارزم و ماورا النهر و سکونت چند ساله در دربار خوارزمشاهیان رونق یافت. از حوادث دردناک زندگی امام فخر در سالهای پایانی زندگی مرگ فرزند جوانش محمد در اواسط سال 601 ق در هرات بود.
امام فخر دارای سه پسر و دو دختر بوده است. پسران او: محمد - ضیا الدین – شمس الدین. امام فخر در سالهای پایانی زندگی در هرات سکونت گزید.
نوشته ها و تصنیفات فخر رازی متعدد و در رشته های گوناگون فلسفه، حکمت، کلام، فقه و دانشهای همانند آنهاست. اکثر تالیفات او به زبان عربی و برخی به فارسی است.
1. مفاتیح الغیب (تفسیر کبیر) در 12 جلد {مفصل ترین تفاسیر قرآنی است}

💡 فخر رازى در تفسير خود تصريح مى كند كه: (الغنم الفوز بالشيى ء) (غنيمت ايناست كه انسان به چيزى دست يابد) و پس از ذكر اين معنى وسيع از نظر لغت مى گويد:(معنى شرعى غنيمت (به عقيده فقهاى اهل تسنن ) همان غنائم جنگى است ).

💡 فخر رازى در نهاية العقول، پس از نقل هشت معنى براى مولى، از جمله (اولى به چيزى)، مى افزايد: قبول نداريم كه هر كس احتمال داد لفظ مولى به معناى اولى باشد، بردلالت حديث غدير به امامت على (ع ) معتقد باشد. مگر نه اين كه ابوعبيده و ابن انبارىگفته اند كه مولى به معناى اولى است، و خودشان به امامت ابوبكر معتقد بودند!

💡 فخر رازى مى گويد: ابو يزيد بسطامى افتخار مى كرد كه سقاى خانه جعفر بن محمدصادق عليه السلام بود، و معروف كرخى به دست ابوالحسن، على بن موسى عليهالسلام اسلام آورد و تا وقتى كه زنده بود، سمت دربانى خانه او را بر عهده داشت.(983)

💡 فخر رازى در تفسير خود در باره فرق ميان (تكريم ) و(تفضيل ) گفته قريب تر از هر معنا اين به نظر مى رسد كه گفته شود: (خداىتعالى انسان را بر ساير حيوانات به امورى خلقى و طبيعى و ذاتى ازقبيل عقل و نطق و خط و صورت زيبا و قامت موزون برترى داده است، و همه اينها را بهوسيله عقل و فهم در اختيار آدمى قرار داده، تا به وسيله آنها عقايد حق و اخلاق فاضله راتحصيل كند).

💡 اين بود آنچه كه آلوسى از شهرستانى از شارحاناجيل نقل كرده است آلوسى سپس اضافه كرده است كه امام فخر رازى درباره اعتراضاتابليس گفته است (اگر اولين و آخرين خلايق جمع شوند نخواهند توانست جوابى از ايناعتراضات بدهند مگر اينكه قائل به حسن و قبح عقلى نباشند.

💡 امام على عليه السلام در صدر اسلام به وصى معروف و معهود بود، جز اين كه بنى اميهاتفاق كرده بودند كه همه آثار امام على عليه السلام را محو كنند، حتى لقب وصى را،حتى جهر به بسم الله الرحمن الرحيم را كه در نمازهاى جهريه شبانه روزى واجب، و دراخفائته آن مستحب است؛ اين نه قول من است، قول فخر رازى در تفسير كبيرش است.(362)