صفدر جنگ

صفدر جنگ. [ ص َ دَ رِ ج َ ] ( اِخ ) رجوع به ابوالمنصورخان و رجوع به قاموس الاعلام ترکی شود.

صَفْدَر جَنْگ ( ـ۱۱۶۸ق)
(ملقب به «ابومنصور خان») سردار و امیر سلسلۀ تیموریان هند. پسر سعادت خان و از نوادگان منصور میرزا قراقویونلو بود و اجدادش را در زمان شاه عباس اول صفوی از تبریز به نیشابور روانه کردند. وی به دعوت برهان الملک (حاکم اوده هند) از نیشابور به هند رفت و مدعی حکومت (حک: ۱۱۵۱ ـ ۱۱۶۷ ق) اوده شد. محمدشاه گورکانی نیز به وی لقب «منصور علی خان صفدر جنگ» داد. او همچنین منصب میرآتشی توپخانه و دژ چنار بنارس را عهده دار بود و سپس حاکم الله آباد شد ( ۱۱۵۹ ق). صفدر جنگ به دستور محمدشاه گورکانی به جنگ با احمدشاه دُرّانی رفت و پس از مرگ محمدشاه، فرزندش احمد بهادر شاه سیزدهم پادشاه تیموری، وی را به وزارت منصوب کرد. صفدر که ایرانی تبار و شیعی مذهب بود از همان ابتدا با دسیسۀ امرای سنی افغان روبه رو گردید که به درگیری میان آن دو انجامید. او بعداً به دهلی گریخت اما بار دیگر به کمک گروهی از مردم آن جا به قدرت بازگشت اما احمد بهادرشاه او را به علت شیعه بودن از وزارت عزل کرد و به آزار و قتل و غارت طرفداران او پرداختند. صفدر پس از بازگشت به اوده در نزدیکی لکهنو درگذشت، پیکرش را به دهلی بردند و در فرار پنجۀ حضرت شاه مردان به خاک سپردند. سرایندگان فارسی گوی بسیاری او را مدح کرده اند که از میان آنان می توان از میرزا عظیما اکسیر اصفهانی، حقیر اصفهانی، هاتف اصفهانی نام برد.

💡 در سال 1745 بین علی محمد و صفدر جنگ سوبدار عود نزاع در گرفت. نگهبانان علی محمد اموال خادمان صفدر جنگ را تصرف کردند. صفدر جنگ که پیش از این به قدرت روزافزون علی محمد حسادت می‌ورزید، نزد امپراتور محمد شاه رفت و از طریق او دستور بازگرداندن اموال مصادره‌شده و همچنین دستگیری روهیل‌ها را صادر کرد. پس از امتناع علی محمد، صفدر جنگ به همراه امپراتور شخصاً یک لشکرکشی شاهنشاهی را رهبری کرد و پس از ترک توسط افرادش علی محمد دستگیر و به دهلی برده شد.

💡 بنای آرامگاه صفدر جنگ، وزیر دربار گورکانی، آخرین سبک معماری باغ مقبره‌ای دهلی در دوران امپراتوری مغولی هند است که در خلال سال‌های ۱۷۵۳ تا ۱۷۵۴ در زمان محمد شاه گورکانی، پادشاه هند، ساخته شده‌است.