دیواندره

دیواندره. [ دی دَ رَ ] ( اِخ ) نام یکی از بخش های شهرستان سنندج است این بخش در شمال شهرستان واقع و بخش دیواندره از 6 دهستان بشرح زیر تشکیل شده است. 1- دهستان حسین آباد از 39 آبادی با 7000 تن سکنه. 2- قره توره ا ز 50 آبادی با 12000 تن سکنه. 3- اوباتو از 44 آبادی با 9000 تن سکنه. 4- تیلکوه از 46 آبادی با 8000تن سکنه. 5- سارال از 39 آبادی با 9000 تن سکنه. 6-خورخوره از 48 آبادی با 7000 تن سکنه. بنابر آمار فوق بخش دیواندره از 266 آبادی تشکیل شده و سکنه آن 48 هزارتن میباشد. ( از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 6 ).، دیوان دره. [ دی دَ رَ ] ( اِخ ) قصبه مرکز بخش دیواندره تابع شهرستان سنندج است و1000 تن سکنه دارد. ( از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 5 ). نام محلی در کنار راه سنندج و ساوجبلاغ میان زاغه وظفرآباد در 89500 گزی سنندج. ( از یادداشت مؤلف ).

دیواندَره مرکز شهرستان دیواندره در استان کردستان در غرب ایران است.
این شهر را از طرفی رشته کوه های چهل چشمه، هوازو، دشت سارال و از طرفی دیگر منطقه های بیجار گروس و تیلکو آن را احاطه کرده اند. غارکرفتو با فاصله ۷۰ کیلومتر در شمال غربی شهرستان دیواندره قرار دارد که نمونه ای بارز از دوران زندگی پیشینیان مردمان کورد در این منطقه می باشد. از مناطق دیدنی دیواندره منطقه چهل چشمه و سارال می باشد که هر سال در خرداد ماه جمعیت زیادی از مردم کردستان و ایران و حتی گردشگران خارجی را به سوی خود می کشد. سد سیاه زاغ از سدهای استان کردستان ایران است که در نزدیکی شهر دیواندره واقع شده است. دیواندره یکی از مراکز مهم تولید گندم در کردستان و ایران است. همچنین یکی از مراکز سنتی دامداری و تولید گوشت قرمز در غرب ایران به شمار میرود.
زبان اهالی این شهر کردی ( تلفیقی از اردلانی و گویش لیلاخی ) است و زبان فارسی به عنوان زبان آموزش و نوشتار رسمی مورد استفاده قرار می گیرد.
• دیواندره از دو کلمه دیوان + دره تشکیل شده است، دیوان یعنی جایگاه و محل قانون، عدالت و جای حل اختلافات و چون این دیوان خانه معروف گشته است. [ نیازمند منبع]
• دیواندره می تواند همچون کلمه دێولان که شهری نزدیک به آن است از کلمه باستانی دێو به معنای خدا ساخته شده باشد؛ یعنی دره خدایان. [ نیازمند منبع]
مردم دیواندره به زبان کردی و با تلفیقی از لهجه ی اردلانی و گویش لیلاخی صحبت می کنند. البته گویش روستاهای دیواندره در چهارجهت جغرافیایی آن متفاوت است. مثلاً گویش مناطق غربی این شهرستان به سورانی مکری نزدیکتر است. گویش مناطق شمالی به گویش هاوشاری و گویش مناطق جنوبی و شرقی به گویش اردلانی و لیلاخی نزدیکتر است. گویش ساکنان شهر دیواندره به اردلانی نزدیکتر است. [ نیازمند منبع]
بنا بر طبقه بندیهای جغرافیایی شهرستان دیواندره در مناطق کوهستانی طبقه بندی می شود. وجود کوه هایی مانند «هوازو»، «تاله سوار» و «شیخ شرف» در نزدیکی شهر و قلل مرتفع رشته کوه چهل چشمه در سطح شهرستان؛ باعث شده است تا زمستانهایی سرد، تابستانهای معتدل و بهاری بارانی و دلپذیر داشته باشد. [ نیازمند منبع]
• منطقه سارال
• چهل چشمه
• غارکرفتو
• هه وازو ( واقع در روستای تبریزخاتون )
• سد سیاه زاغ - رودخانه های دیواندره

💡 شهر دیواندره بین ۳۵ درجه و ۵۲ دقیقه تا ۳۵ درجه و ۵۸ دقیقه عرض شمالی‌ و ۴۶ درجه و ۵۸ دقیقه عرض شمالی تا ۴۷ درجه و ۶ دقیقه طول شرقی‌ از نصف النهار گرینویچ واقع شده است.

💡 بست (دیواندره)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان دیواندره در استان کردستان ایران است.

💡 زرینه ورمزیار، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان دیواندره در استان کردستان ایران است.

💡 ذکی بیگ علیا، روستایی از توابع بخش کرفتو شهرستان دیواندره در استان کردستان ایران است.شغل مردم این منطقه دام داری و کشاورزی است و داری مردمی مهمان نواز است

💡 دیواندره یکی از مراکز مهم تولید گندم در کردستان و ایران است. همچنین یکی از مراکز سنتی دامداری و‌ تولید گوشت قرمز در غرب ایران به شمار میرود.

💡 بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش مرکزی شهرستان دیواندره در سال ۱۳۹۵ برابر با ۵۵۷۱۳ نفر بوده است.