دشتستانی

دشتستانی. [ دَ ت ِ ] ( ص نسبی ) منسوب به دشتستان. متعلق به دشتستان. رجوع به دشتستان شود. || ( اِ ) ( اصطلاح موسیقی ) نام آهنگی است. و رجوع به دشتی شود.

۱. مربوط به دشتستان.
۲. از مردم دشتستان.
۳. (اسم ) (موسیقی ) گوشه ای در آواز دشتی از ملحقات دستگاه شور که برگرفته از موسیقی مقامی دشتستان می باشد.

دشتستانیاز گویش های ایرانی غربی رایج در دشتستان استان بوشهر. دشتستانی با لکی و لاری و سروستانی پیوند نزدیکی دارد. در این گویش تمایز جنس دستوری وجود ندارد و امروزه در تأثیر زبان فارسی افعال مرکب به فراوانی در آن به کار می رود. صامت های این گویش همان صامت های فارسی است به علاوة w. در دشتستانی گرایش به حذف صامت پایانی وجود دارد و مواردی از حذف صامت میانی یا تبدیل آن به مصوت دیده می شود. b آغازی و میانی به ow و w تبدیل می شود، مانند owr «ابر». چند واژة دشتستانی: borm «ابرو»، barm «آبگیر بزرگ»، pang «خوشة خرما» و kol «کوتاه».

💡 سارویی نام روستایی در ۳۰ کیلومتری شمال شهرستان مرودشت و در همسایگی روستای گبرآباد (گرم آباد)است. دارای مزارع سرسبز گندم و ذرت بوده و شغل بیشتر مردم آن کشاورزی می‌باشد.گویش ساکنان این روستا شبیه دشتستانی با لهجه خاص مردمش میباشد.

💡 انبوه مردم بوشکان پارس هستند با تعداد کمی از خانواده های لر و سیاه‌پوست در این شهر زندگی می‌کنند و مردم به زبان فارسی گویش دشتستانی و عده ای هم به زبان لری تکلم می گویند.

💡 این درگیری‌ها عبارت بودند از: کشمکش‌های درونی میان زیر قبیله‌ها (تیره‌ها و طایفه‌ها) و خان‌های هم پیمان، فشار قبیله‌های بیرونی بر منطقه و بر استان‌های همسایه مانند ممسنی و بویراحمدی‌ها در شمال غرب و قبیله‌های کوچکتر کازرونی، لارستانی، برازجانی، دشتی و دشتستانی در غرب و جنوب، و بختیاری‌ها در مرز شمالی استان فارس.

💡 در این گویش تقریباً تمامی کلمات مطابق ویژگی‌های آوایی دشتستانی تغییر می‌کند. برای مثال /ب/ در غیر از اول واژه /و/ تلفظ می‌شود. همچنین /د/ به جز اول کلمه /ذ/ تلفظ می‌شود.

💡 مردم روستا در سده‌های مختلف از مناطق مختلف استان کنونی بوشهر و استاهای فارس، خوزستان و حتی بحرین و عراق و شبه جزیره عربستان به این روستا مهاجرت نموده‌اند و امروزه همه آنها به گویش دشتستانی صحبت می‌نمایند.

💡 در بعضی از تصنیفات قدیمی ترانه‌هایش از روی کم‌دقتی گاه او را فایز دشتستانی نامیده‌اند که فایز دشتی صحیح است و جایی برای مناقشه باقی نمی‌گذارد. چرا که فایز از اهالی دشتی بوده و نه دشتستان که نام ناحیه همجوار او است و از دشتی وسیع‌تر و شناخته‌شده‌تر بوده‌است.