خانوانه. [ ن ِ ] ( اِخ ) دهی است جزء دهستان حومه مرکزی شهرستان فومن واقع در 6 هزارگزی باختری فومن. ناحیه ای است واقع در کنار راه فرعی صومعه سرا به ماکلوان. این ده در جلگه قرار دارد با آب و هوای معتدل و مرطوب و مالاریایی. دارای 191 تن سکنه که شیعی مذهب و طالشی زبانند. آب آنجا از رودخانه ماسوله و محصولات آنجا برنج و چای و ابریشم و عسل و لبنیات و شغل اهالی زراعت و گله داری و شال بافی است. ( از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 2 ).
خانوانه ( xānevāne ) یکی از روستاهای شهرستان فومن است که در بخش سردار جنگل و دهستان سردار جنگل فومن واقع شده است.
نام خانوانه که در نگارش های جدید به اشتباه به صورت خانه وانه نوشته می شود از ترکیب دو واژهٔ خان+وانه تشکیل شده است. "خان" به ملاکان و صاحبان قصبه ها در قدیم گفته می شد و "وانه" واژه ای قدیمی است که به صورت "بانه" در زبان فارسی امروزی نیز به کار می رود و به معنی محل سکونت می باشد. به علت آب و هوای خوب و موقعیت جغرافیایی این منطقه در دوران قدیم خان ها و ملاکان برای گذراندن اوقات فراغت و تفریح به این روستا می آمدند. آن ها در این محل برای خود "وانه" هایی درست می کردند تا زمان حضورشان در این ناحیه در آن جا اقامت کنند.
این روستا از جنوب به شهر ماکلوان، از شمال به روستای زیده، از غرب به روستای میان رز و از شرق به روستاهای کوچیچال و کلرم منتهی می شود.
اهالی روستا به زبان تالشی صحبت می کنند. دین اهالی این روستا اسلام و مذهبشان شیعه اثنی عشری است. شغل اصلی اهالی کشاورزی است.
مسجد ولی عصر خانوانه؛ مدرسه ابتدائی مصطفی خمینی خانوانه
