جزری

جزری. [ ج َ زَ ] ( ص نسبی ) نسبت است به جزیره قور.
جزری. [ ج َ زَ ] ( ص نسبی ) نسبت است به جزیره یعنی بلاد موصل و سنجار و حران و الرها و رقه و رأس عین و آمِدو میافارقین و دیاربکر و آنها را بدانجهت که بین دجله و فرات قرار دارند جزیره گویند و تاریخ آنرا گرد آورده اند و جمعی از رجال بدانجا منسوبند از جمله عبدالکریم بن ابی مخارق و صالح بن محمد جزره و جمعی دیگر. ( از لباب الانساب ). || این کلمه نیز نسبت است به جزیره ابن عمر که شهریست معروف در سه منزلی موصل که دجله از سه طرف بشکل هلال آنرا احاطه کرده و یک طرف دیگر نیز با ایجاد خندقی پرآب شده و به جزیره معروف شده است. ( از لباب الانساب ) ( از ریحانة الادب ).
جزری. [ ج َ زَ ] ( اِخ ) شیخ محمدبن محمد. او راست: طبقات القراء. و این دو کتاب است، کبری و صغری، اولی موسوم به «النهایة»، و دومی موسوم به «غایة النهایة» است. وی کتابهایی را که دراین باره تألیف شده بود جمعآوری میکرد و بسال 833 هَ. ق. درگذشت. از اوست: التعریف بالمولد الشریف. ومختصر آن بنام «عرف التعریف ». ( از کشف الظنون ). و رجوع به ص 85، 87، 137، 145، 204 و 242 شدالازار شود.
جزری. [ ج َ زَ ] ( اِخ ) صالح بن محمدبن عمرو، ملقب به جزرة و مکنی به ابوعلی حافظ. ( از لباب الانساب ). و رجوع به جزرة شود.
جزری. [ ج َ زَ ] ( اِخ ) عبدالکریم بن ابی مخارق. رجوع به لباب الانساب شود.
جزری. [ ج َ زَ ] ( اِخ ) علی بن ابی الکرم محمد ملقب به عزالدین و مکنی به ابن الاثیر و ابوالحسن. وی از اجله علمای شافعی در حدیث و تاریخ و ادب بود و بسال 555 هَ. ق. در جزیره ابن عمر از مضافات موصل بدنیا آمد و تحصیلات خود را نزد اکابر به پایان رساند و در عصر خویش از مشاهیر محدثان و علوم تاریخ و انساب و سیر و وقایع و ایام ( حروب ) گردید. از تألیفات اوست: 1 - اُسْدالغابة فی معرفةالصحابة. در این کتاب شرح حال هفتهزاروپانصد تن از اصحاب آمده است. 2 - تاریخ اتابکان موصل. 3 - تحفة العجائب و طرفة الغرائب. 4 - المجامع الکبیر فی علم البیان. 5 - کامل التواریخ. 6 - اللباب فی معرفةالانساب. ( از ریحانة الادب ). و رجوع به ابن اثیر شود.
جزری. [ ج َ زَ ] ( اِخ ) عمربن محمد مکنی به ابوالقاسم. او راست: شرح مشکلات کتاب «المهذب فی الفروع » تألیف امام شیخ ابواسحاق ابراهیم بن محمد شیرازی فقیه شافعی معروف متوفی 476 هَ. ق. ( از کشف الظنون ).

نصرالله بن ابوالکرم محمد مکنی به ابوالفتح و ملقب به ضیائ الدین. از دانشمندان تاریخ و ادب و حدیث و جز آن بود.

💡 هیل چند کتاب را پیرامون هندسه و تاریخ مکانیک نوشته‌است. اما مهم‌ترین اثر وی تصحیح و چاپ کتاب الحیل بدیع‌الزمان جزری است که آن را در سال ۱۹۷۹م به انگلیسی ترجمه نموده‌است.

💡 در کتاب جزری شمار چشمگیری واژه و اصطلاح فارسی یافت می‌شود که نشانگر تأثیر بزرگ ایرانیان در فناوری جهان اسلام در سده‌های میانه است.

💡 ساعت فیل یک ساعت پیچیده بود که توسط بدیع‌الزمان جزری، همه‌چیزدان و ساعت‌ساز کُرد طراحی شد. این ساعت که نحوهٔ کارکردش ۷ مرحله داشت، دارای قسمت‌های پیچیده زیادی بود و با استفاده از مکانیزم آب کار می‌کرد.

💡 یک بخش کامل از کتاب جزری به مکانیسم‌های فواره اختصاص داشت، با عنوان: «در مورد ساخت حوضچه‌های فواره‌هایی که شکل خود را تغییر می‌دهند و ماشین‌هایی برای فلوت زدن».