بغراس

بغراس. [ ب َ ] ( اِخ ) از بلاد شام است. گمان میکنم در ساحل واقع شده. ( سمعانی ) ( اللباب ). شهری است بدامنه کوه لکام و آن شهر مسلمةبن عبدالملک است. نام شهری است بنا کرده مسلمةبن عبدالملک بدامن کوه لکام است. ( آنندراج ). نام جایی که تقریباً دوازده میل تا انطاکیه فاصله دارد و دارای قلعه مرتفع و چشمه سارها و اشجار و بساتین است. ( ناظم الاطباء ). شهری است [ بشام ] اندر کوهها و اندر وی سرایی است که زبیده کرده است وقفهای بسیار برآنجا کرده که هرکه بدین شهر رسد بدین سرای فرود آید و او را میهمانی کنند. ( حدود العالم ). از انطاکیه بدژ بغراس رفتم که دژی است مستحکم دارای کشتزارها و باغها... بغراس بسبب وسعت و خرمی چراگاه ترکمنان میباشد. ( ترجمه سفرنامه ابن بطوطه چ 1337 هَ. ش. بنگاه ترجمه ص 64 ).

بَغراس ( ارمنی: Պաղրաս ) دژ و روستایی کهن در شهرستان بیلان از استان خَتای کشور ترکیه است که در ناحیهٔ مرزی بین سوریه و آناتولی در رشته کوه های آمانوس بر سر راه انطاکیه به اسکندرون واقع بوده است و از لحاظ استراتژیک برای دفاع از انطاکیه اهمیت حیاتی داشته است.

[ویکی فقه] بَغْراس (نام باستانی: پاگرای )، دژ و روستایی کهن در شهرستان بیلان از استان خَتای کشور ترکیه میباشد.
دژ بغراس در ناحیه مرزی بین سوریه و آناتولی در رشته کوه های آمانوس بر سر راه انطاکیه به اسکندرون واقع بوده است و از لحاظ سوق الجیشی برای دفاع از انطاکیه اهمیت حیاتی داشته و در جنگ های میان عباسیان و بیزانسی ها نقش مهمی ایفا کرده است. بغراس گاه در تصرف امپراتوران بیزانس و زمانی در دست خلفای عباسی بود.
فتح بغراس
منابع تاریخی از چگونگی و زمان فتح بغراس به دست مسلمانان سخنی به میان نیاورده اند، اما به نظر می رسد که این ناحیه در جریان پیکارهای مسلمانان در سوریه پس از جنگ یرموک و به هنگام فتح انطاکیه در ۱۵ق /۶۳۶م به دست ابوعبیده جراح بدون جنگ فتح شده باشد. زیرا هراکلیوس امپراتور روم شرقی پس از شکست های پیاپی سپاهیانش در برابر مسلمانان، سوریه را رها کرد و به پایتخت خود قسطنطنیه بازگشت و در سر راه خود، دژهای میان اسکندریه و طرسوس را نیز ویران کرد تا مسلمانان، بین انطاکیه و سرزمین های روم از اراضی آباد عبور نکنند. به درستی روشن نیست که آیا قلعه بغراس در دوران فتوحات مسلمانان در سوریه وجود داشته است، یا نه ؟ اما می دانیم که هشام بن عبدالملک (حک ۱۰۵- ۱۲۵ق /۷۲۳-۷۴۳م )، خلیفه اموی برای محافظت از گذرگاه هایی که به ناحیه ثغور منتهی می شد، قرارگاه و قلعه ای کوچک که در آن ۵۰تن نگهبان استقرار داشتند، در گردنه های بغراس بنا کرد. در همین زمان، اراضی بغراس در تملک مسلمة بن عبدالملک (د ۱۲۰ق ) بود که آن را وقف قرار داد.
بغراس در دوره عباسیان
در دوره عباسیان، هارون الرشید استحکامات جدیدی به نام «عواصم » در مرزهای حدود روم شرقی بنیان نهاد، تا غازیانی که از نبرد با رومیان باز می گشتند، به آنجا پناه آورند. بغراس نیز از جمله «عواصم » به شمار می رفت. هارون الرشید تلاش هایی برای آبادانی این ناحیه کرد و حتی زبیده همسر وی مهمانخانه ای در بغراس ساخت و آن را وقف رهگذران کرد که در سراسر سرزمین های شام مهانخانه ای جز آن نبود.
حوادث بغراس بعد از عباسیان
...

💡 ابن بطوطه از انطاکیه به سمت دژ بغراس حرکت کرد که در آن منطقه ارمنی‌ها که کارگران الملک ناصر بودند به او مالیات پرداخت می‌کردند سکه‌های آنها نیز از نقره خالص بود که به آنها بغلی می‌گفتند.

💡 در بهار سال ۱۱۴۹ میلادی نورالدین مسلمانان را فرماندهی کرد و ریموند را در بغراس شکست داد. سپس برای مبارزه با دژ إنب عازم جنوب شد. ریموند نیز با سپاهی کوچک همراه با هم پیمانان فاطمی خود به رهبری علی به وفا، به یاری دژ شتافت. در ۲۸ ژوئن سپاه صلیبی در زمین پست نزدیک عین مراد، در دشت واقع در میان إنب و برکه غاب، اردو زدند. لشکر نورالدین زنگی طی یک حمله شبانه سپاه صلیبیون را در محاصره قرار دادند. بامداد روز بعد، ریموند دریافت که هیچ راهی جز درگیری با مسلمانان وجود ندارد. به دنبال آن نبردی خونین روی داد که طی آن تعداد زیادی از طرفین کشته شدند.