کوته دست
«کوتهدست» یا «کوتاه دست» اصطلاحی است که به فردی اشاره دارد که ناتوان، بیبضاعت یا محروم است. این واژه کنایه از کسی است که به مقصود یا خواسته خود نمیرسد و دستش از دارایی، امکانات یا مواهب دنیا کوتاه است. در واقع، کوتهدست کسی است که توان مالی یا قدرت لازم برای دستیابی به اهداف خود را ندارد و در مواجهه با مادیات، محدودیت دارد. این اصطلاح گاهی در معنای اخلاقی هم بهکار میرود و به فردی عفیف اشاره دارد که به مال دیگران دستدرازی نمیکند و از حرص و طمع دوری میجوید. در این معنا، کوتهدست نماد پاکدامنی و درستکاری است و نشان میدهد که فرد حتی با محدودیتهای مالی، به اصول اخلاقی خود وفادار میماند. چنین فردی مورد احترام جامعه قرار میگیرد و رفتار او نمونهای از شرافت و بیطمعی انسانی است. این اصطلاح در گفتگوهای روزمره و متون کلاسیک فارسی کاربرد دارد و بار معنایی آن بسته به زمینه میتواند کمی تغییر کند.
مترادفها
معلول، ناتوان، ناقصدست
متضادها
بلنددست، توانمند
لغت نامه دهخدا
کوته دست. [ ت َه ْ دَ ] ( ص مرکب ) کوتاه دست. ( فرهنگ فارسی معین ). آنکه از تجاوز به مال و عرض کسان خودداری کند. ( فرهنگ فارسی معین؛ ذیل کوتاه دست ):
جوان که قادر گردد درازدست شود
امیر کوته دست است و قادر است و جوان.فرخی. || آنکه دستش به مراد و مطلوب نرسد. نامراد. ناکام. ( فرهنگ فارسی معین؛ ذیل کوتاه دست ):
ما تماشاکنان کوته دست
تو درخت بلندبالایی.سعدی.
فرهنگ فارسی
کوتاه دست.