کاتب بغدادی قدامه بن جعفر

[ویکی نور] ابو الفرج قدامة بن جعفر بن قدامة بن زیاد،الکاتب البغدادی(متوفای 310 ق یا 337 ق).از تاریخ ولادت و زندگی او اطلاع چندانی در دست نیست، اما تاریخ وفات وی احتمالا در سال 310 ق یا سال 337 ق و شاید درست تر ما بین این دوتاریخ بوده ولی مسلّم است که تا سال 320 ق در قید حیات بوده است.وی از یک خاندان مسیحی آرامی نژاد مقیم بصره و مقرب درگاه عباسیان بود.به گفتۀ ابن ندیم وی بر دست المکتفی باللّه اسلام آورد و یکی از فصحا و فلاسفۀ بافضل بود که در علم منطق انگشت نما بود.وی بعد از مسلمان شدن به مقامات والای دولتی دست یافت و در اواخر زندگانی منصب«صاحب البریدی»یافت.وی کار اداری را با علاقه به مسائل ادبی بیامیخت.در یکی از کتابهای خودنظریۀ جسورانه ای دربارۀ شعر ابراز می کند که با نظریه ابن معتز شباهت دارد و نفوذ فلسفۀ یونان که احتمالا قدامه طبق رسوم خاندان با آن آشنا بوده،در آن نمایان است.
ابن ندیم تعدادی از تألیفات ابن قدامة را نام برده که از آن جمله اند:کتاب الخراج و صنعةالکتابة،کتاب نقد الشعر،کتاب صابون الغم،کتاب صرف الهم،کتاب دریاق الفکر،کتاب جلاء الحزن،کتاب الرد علی ابن المعتز فیما عاب به أبا ثمام،کتاب صناعة الجدل،کتاب حشو حشا الجلیس،کتاب الرسالة فی أبی علی بن مقلة(النجم الثاقب)،زهر الربیع و...
الخراج و صناعة الکتابة / نوع اثر: کتاب / نقش: نویسنده
الخراج (ترجمه) / نوع اثر: کتاب / نقش: نویسنده

💡 قُدامه بن جعفر، عبدالله بن طاهر را بسیار ثروتمند معرفی کرده است، زیرا خراج خراسان را که در سال ۲۲۱ ه‍.ق/۸۳۵ م توسط عبدالله بن طاهر جمع‌آوری شده و قیمت اسرا، گوسفندان و کَرباس‌ها نیز در آن لحاظ شده بود، بالغ بر سی و هشت میلیون درهم می‌داند. علاوه بر آن، اگر بر این مبلغ، مالیات مناطقی که ابن خردادبه جزو خراسان به‌شمار آورده و مشتمل بر کرمان، ری، گرگان و قُومس است، را بیفزاییم، مالیات خراسان بالغ بر چهل و پنج میلیون درهم می‌شود که توسط او گزارش شده است. در این میان و در سال ۲۲۱ ه‍. ق، خراجی که بر عهدهٔ عبدالله بود تا به خزانهٔ خلافت پرداخت کند، بالغ بر سی و هشت میلیون درهم بود. یعقوبی نیز خراج خراسان را بدون محاسبهٔ خمس حاصل از مرزها، بالغ بر چهل میلیون درهم گزارش کرده که بنابر صلاح‌دید طاهریان در مناطق به مصرف می‌رسیده و در کنار آن به جز هدایایی که از عراق برای آنان می‌آمد، سیزده میلیون درهم برایشان ارسال می‌شد. حال اگر بر مبلغ روایت شده توسط یعقوبی که پنجاه و سه میلیون درهم است، خراج طبرستان را که در زمان حکمرانی عبدالله به وی واگذار شد، بیفزاییم، عددی بالغ بر پنجاه و هفت میلیون درهم به دست می‌آید که میزان درآمد طاهریان در سرزمینشان بوده است و دلیل سخن قدامه بن جعفر پیرامون ثروتمندی عبدالله بن طاهر است.