ولایت بخارا

ولایت بخارا ( به ازبکی: Buxoro viloyati، بخارا ولایتی ) ( به 'فارسی تاجیکی: Вилояти Бухоро ) یکی از ولایت های کشور ازبکستان است ولایت بخارا طبق عهده نامه آخال از کشور ایران جداشد.
گسترهٔ آن ۳۹٬۴۰۰ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۱٬۵۳۶٬۴۰۰ تن است.
ولایت بخارا از قرن ها پیش تا به امروز ولایتی با جمعیتی متنوع بوده است. از جمله اهالی آن، ازبک ها، تاجیک ها، یهودیان، و نوادگان ایرانیان اخراج شده از مرو ( در آسیای میانه، آنها موسوم به «ایرانی ها» هستند ) می باشند. از لحاظ فرهنگی و زبانی، در طول قرنها، ترکهای ازبک به مرور زمان زبان و تعلقات طایفه ای خویش را از دست داده، و زبان و فرهنگ تاجیک های بومی منطقه را پذیرفتند. با این وجود، از زمان استقلال ازبکستان تا به امروز، به دلیل رسمی شدن زبان ازبکی و تشویق های دولتی، زبان تاجیکی در مکالمات روزمره جای خویش را اندک اندک به زبان ازبکی می دهد، طوری که تعداد افزاینده ای از روستاهای سابقاً تاجیکی، امروزه دو زبانه، و روستاهای سابقاً دوزبانه، امروزه ازبک زبان هستند. با این وجود، اکثر جمعیت ولایت، فارغ از اینکه خود را «تاجیک» یا «ازبک» بدانند، به هر دو زبان مسلط هستند.
شهرهای مستقل تابع ولایت
• بخارا
• کاگان
شهرستان های استان بخارا*:
• شهرستان بخارا
• شهرستان غجدوان
• شهرستان جاندار
• شهرستان کاگان
• شهرستان آلات
• شهرستان پیشکوی
• شهرستان قره کول
• شهرستان قراول بازار
• شهرستان رامیتن
• شهرستان شاپورکام
• بخارا
• کاگان
• دل آرام
• چارخانه
• چربک
• چارباغ
• مکسه
• بازچی
• عربخانه
• کاج کمر
• خاسبودین
• خواجه یکشنبه
• خرگوش
• کَزَکان
• کَوَلیهٔ مَهمو
• جاندار
• غجدوان
• گزلی
• قلعه آسیا
• فرونزه

[ویکی فقه] بخارا، ولایت و شهری در جمهوری ازبکستان می باشد.
ولایت بخارا (جمعیت در ۱۳۵۶ ش /۱۹۷۷ حدود ۰۰۰، ۱۸۰، ۱ تن)، با مساحتی حدود ۰۰۰، ۱۴۳ کیلومترمربع، در جنوب غربی جمهوری ازبکستان واقع است. از شمال به جمهوری قزاقستان، از مشرق به ولایت سیردریا (سمرقند)، از جنوب شرقی به ولایت قشقا دریا و از مغرب به جمهوری خودمختار قراقالپاق و جمهوری ترکمنستان محدود است. کمابیش با ناحیه زرافشان قدیم مطابقت دارد.
← شهرها و روستاهای ولایت بخارا
در ۱۳۱۶ ش/ ۱۹۳۸، ولایت بخارا در جمهوری ازبکستان تشکیل، و مرکز آن شهر بخارا تعیین شد. طبق آمارگیری ۱۳۴۹ ش /۱۹۷۰، ظاهراً حدود ۷۲% جمعیت ولایت بخارا را ازبکان تشکیل می دادند. در ۱۲۹۹ ش /۱۹۲۰ جمعیت بخارا عمدتاً ازبک و قزاق و تاجیک و یهودی و عرب بودند، در دهه های اخیر گروه هایی از یهودی ها از بخارا به اسراییل مهاجرت کرده اند. امروز گروه هایی از تاجیکان نیز به زبان ازبکی تکلم می کنند. همچنین گروه های روس تبار در ولایت بخارا به سر می برند.

💡 وی در سال ۴۶۷ ه‍.ق در منطقهٔ زمخشر خوارزم (امروزه از توابع ولایت داش‌اغوز ترکمنستان) به دنیا آمد. زمخشری برای علم‌آموزی بسیار سفر می‌کرد و در سفرش به بخارا، از مرکبش برافتاد و پایش شکست، مجبور شد آن را قطع کند و پایی چوبین جایگزینش کند، سپس به اصفهان و بغداد رفت. در پیرسالی از راه بغداد به حج رفت.

💡 اسد گلزاده تا هنگام بازنشستگی در مدارس تاجیک زبان بخارا و در بخش تاجیکی رادیو تلویزیون این ولایت در ازبکستان فعالیت می‌کرد.

💡 نصرت‌الله مخصوم از سال ۱۹۲۱ تا ۱۹۲۳ نماینده کمیته تأمین غذایی جمهوری خلق شوروی بخارا برای سربازان ارتش سرخ، عضو کمیسیون فوق العاده کمیته اجرائیه جمهوری خلق بخارا در امور بخارای شرقی، و از مبارزان علیه باسماچی‌ها در غرم و دوشنبه بود. پس از آن او معاونت رئیس کمیته انقلابی ولایت غرم و ریاست رئیس کمیته اجرائیه بخارای شرقی را به عهده داشت.

💡 جمهوری سوسیالیستی خودمختار تاجیکستان شوروی که شامل دوازده ناحیه از جمهوری خودمختار ترکستان و پنج ولایت بخارای شرقی می‌شد، در درون جمهوری شوروی سوسیالیستی ازبکستان قرار داشت. بنابراین، تاجیکان نه‌تنها از سرزمین‌های فارسی‌زبان ماوراءالنهر و کانون‌های معتبری چون سمرقند و بخارا بی‌بهره مانده‌بودند، بلکه از لحاظ سیاسی نیز تابع ازبکستان شدند و این وضعیت برای آن‌ها ناخوشایند بود.

💡 در ازبکستان بیشترین جمعیت شهرهای سمرقند و بخارا را تشکیل می‌دهند و به‌شمار زیاد در ولایت‌های کشک‌دریا و سرخان‌دریا در جنوب و در امتداد سرحدات شرقی ازبکستان با تاجیکستان و همچنین در درهٔ فرغانه (در ولایت‌های فرغانه و نمنگان) زندگی می‌کنند. در گذشته تاجیک‌ها در مناطق وسیع‌تری از آسیای میانه سکنی داشتند، ولی به سبب تهاجم گستردهٔ ترکان از شمال و شرق به این منطقه جابه‌جا شدند.

💡 اما آمارهای غیررسمی تعداد تاجیک‌های این کشور را میان ۸ تا ۱۱ میلیون (۲۵٪ تا ۳۵٪) تخمین می‌زنند. ولایت‌های سمرقند، بخارا، سرخان‌دریا، قشقه‌دریا، نمنگان، نوایی و فرغانه از مناطق تاجیک‌نشین ازبکستان‌اند.