فصاحت و بلاغت در قران
فصاحت و بلاغت در قرآن به مجموعه ویژگیهای زبانی و معنایی قرآن کریم گفته میشود که موجب شده این کتاب آسمانی در اوج زیبایی، دقت و تأثیرگذاری کلام قرار گیرد و از سایر سخنان بشری متمایز باشد. فصاحت در اصطلاح اهل ادب به این معناست که واژگان و ترکیبهای یک متن از هرگونه ضعف در ساختار، ناهماهنگی صوتی میان کلمات و پیچیدگیهای نامفهوم به دور باشد و به صورت روان، روشن و خوشآهنگ بیان شود. بلاغت نیز به این معناست که سخن متناسب با مقتضای حال و شرایط مخاطب بیان گردد و از نظر معنا و هدف، دقیقترین و رساترین شیوه انتقال مفهوم را داشته باشد. در قرآن کریم، این دو ویژگی به صورت همزمان و در بالاترین سطح ممکن وجود دارد، به گونهای که تمام آیات آن از نظر لفظی و معنایی در نهایت انسجام و زیبایی قرار دارند. یکی از وجوه اعجاز قرآن نیز همین فصاحت و بلاغت آن است، زیرا با وجود نزول در محیطی که فصیحترین سخنوران عرب حضور داشتند، هیچ سخنی توان برابری با آن را نداشت. قرآن با اسلوبی ویژه و منحصر به فرد بیان شده که نه مشابه شعر است و نه نثر معمولی، بلکه ساختاری مستقل و بینظیر دارد. تکرار برخی مفاهیم در آیات مختلف نیز بدون کاستن از زیبایی و تأثیر کلام انجام شده و این خود نشانهای از اعجاز بیانی آن است. اهل فن و ادیبان عرب در برابر فصاحت قرآن ناتوانی خود را در معارضه با آن اظهار کردهاند و این موضوع بر برتری کلام الهی نسبت به کلام بشری دلالت دارد. بنابراین، فصاحت و بلاغت در قرآن به عنوان یکی از مهمترین جنبههای اعجاز آن شناخته میشود که هم در زیبایی لفظی و هم در عمق معنایی جلوهگر است. در نتیجه، قرآن کریم از نظر فصاحت و بلاغت در بالاترین مرتبه کلام قرار دارد و همین ویژگی آن را به معجزهای جاودانه تبدیل کرده است.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] فصاحت و بلاغت در قرآن. کلام فصیح و بلیغ آن است که از ضعف تالیف، تنافر کلمات و تعقید خالی باشد و به مقتضای حال ایراد شود. وجوه امتیاز قرآن با سایر کلامها عبارتند از: اسلوب ویژه، شمول فصاحت و بلاغت در سراسر قرآن، تکرار آیات بدون کاهش فصاحت و بلاغت. ملاحظه معارضه های امرءالقیس شاعر فصیح عرب در عصر نزول زاویای روشنی از وجوه امتیاز فصاحت و بلاغت قرآن بر سایر کلامها را آشکار می سازد.
طبق اظهارات اهل فن رسول خدا صلی الله علیه وآله جهت اثبات صدق دعوت خود شمار فراوانی قضایای خارق العاده داشته است که معجزه نامیده می شود. شاخص ترین آنها که جنبه جاودانگی هم دارد، قرآن کریم است.این کتاب بزرگ آسمانی از جهات گوناگون خارق العادگی دارد که وجوه اعجاز قرآن خوانده می شود. یکی از آن وجوه هنرنمایی از نظر زیبایی کلام قرآن است که در اصطلاح اهل تخصص به آن فصاحت می گویند.