«فرهنگ قرآن، جلد یازدهم» بخشی از یک مجموعه بزرگ و دائرةالمعارفی در حوزه معارف قرآنی است که با هدف گردآوری، تحلیل و تبیین مفاهیم و موضوعات قرآن کریم به شیوهای علمی و نظاممند تدوین شده است. این اثر در واقع جزئی از پروژه کلان «فرهنگ قرآن» است که با طرح اولیه حجتالاسلام هاشمی رفسنجانی و با همکاری گروهی از قرآنپژوهان مرکز فرهنگ و معارف قرآن تهیه شده است. این مجموعه در ۳۳ جلد تنظیم گردیده و هر جلد آن شامل مدخلهای الفبایی ـ موضوعی مرتبط با قرآن است که جلد یازدهم نیز بخشی از این ساختار کلی را در بر میگیرد. در این اثر، هزاران واژه، مفهوم و موضوع قرآنی بر اساس منابع تفسیری، لغوی و روایی بررسی و توضیح داده شده و به همین دلیل علاوه بر نقش اطلاعرسانی، نوعی تفسیر موضوعی قرآن نیز به شمار میآید. روش تنظیم این کتاب بر پایه نظام الفبایی و موضوعی است تا دسترسی به مفاهیم قرآنی برای پژوهشگران آسانتر شود. در انتخاب مدخلها، معیار اصلی قرآنی بودن واژه یا ارتباط مستقیم آن با آیات قرآن بوده است، حتی اگر تنها بخشی از یک آیه را شامل شود. همچنین اعلام تاریخی، شخصیتها و موضوعات علوم قرآنی که در قرآن به آنها اشاره شده، بهعنوان مدخل مستقل وارد شدهاند. در تحلیل آیات، علاوه بر توجه به ظاهر الفاظ و سیاق آیات، از روایات تفسیری و شأن نزول نیز بهره گرفته شده است تا برداشتها دقیقتر و مستندتر باشند. این مجموعه بر حجیت ظاهر قرآن بر اساس فهم عرفی تأکید دارد و تلاش میکند میان زبان عربی، قواعد تفسیری و معارف قرآنی پیوندی علمی برقرار سازد.