عطف بر لفظ

[ویکی فقه] عطف بر لفظ به عطف یک کلمه بر لفظ معطوف علیه اطلاق می شود.
«عطف بر لفظ» در مقابل «عطف برمحل» و «عطف توهم» یکی از اقسام سه گانه عطف به اعتبار معطوف، و عطفی است که در آن می توان معطوف را به جای معطوف علیه نشاند؛ یعنی معطوف را بدون واسطه، معمول برای عامل معطوف علیه قرار داد؛
مثال
مانند: (واذان من الله ورسوله الی الناس…). در این آیه «رسوله» عطف بر «الله» و از نوع عطف بر لفظ است.سیوطی این گونه عطف را عطف اصلی و طبق قاعده می داند.
عناوین مرتبط
عطف بر محل؛عطف توهم.

💡 و مقتضاى سياق آيات اين است كه جمله (و اذ يمكر بك الذين كفروا...)، عطف بر جملهسابق يعنى (و اذ يعدكم الله احدى الطائفتين انها لكم ) بوده باشد، و بنا بر اين،آيه شريفه در سياق بيان نعمتى است كه خداوند بر ايشان ارزانى داشته و آنان را بااحسان هايى كه به آنان كرد و خود آنان در آن نعمت ها دخالتى نداشتند تاييد فرمود.

💡 اين آيه كه به صورت عطف بر آيه گذشته ذكر شده است، سرگذشت ديگرى از يكىاز انبياء پيشين را بيان مى كند، كه مشتمل بر شواهد زندهاى برمسائل معاد است و عطف اين دو آيه به يكديگر ممكن است از اين نظر باشد كه در آيهقبل سخن پيرامون توحيد و شناسائى خدا بود و در اين آيه و آيه بعد از آن (آيه 260)سخن درباره معاد و زندگى بعد از مرگ است.

💡 بعضى ديگر گفته اند: آيه مورد بحث عطف بر همان (الم تر...) است، ليكن عطف استبه معنائى كه اين جمله به آن جمله قبلى مى دهد، و آن را در معنا به صورت (الم تركالّذى حاج ابراهيم...) مى آورد، و آن وقت معناى مجموع دو آيه، چنين مى شود: آيا نظيرآن كس را كه با ابراهيم بر سر پروردگارش محاجه و مشاجره مى كردند نديده اى ؟ و يابه مثل آن كس كه به قريه اى مى گذشت كه ويران شده بود برنخوردى ؟

💡 و ظاهرا الف و لام در كلمه (الارض ) در هر دو جا و در كلمه (السموات ) الف و لامعهد است و (سماوات ) عطف بر (ارض ) اولى است.و با در نظر گرفتن الف و لامعهد و واو عاطفه تقدير آيه چنين مى شود:(يومتبدل هذه الارض غير هذه الارض و تبدل هذه السموات غير هذه السموات: روزى كه اين زمينبغير اين زمين مبدل شود و اين آسمانها به آسمانهايى غير اينمبدل مى گردد).