صورت نامرئی جبرئیل
«صورت نامرئی جبرئیل» در متون دینی به حالتی از وحی گفته میشود که در آن پیام الهی از طریق فرشته وحی، یعنی جبرئیل، به پیامبر منتقل میشد بدون آنکه خودِ فرشته با چشم دیده شود. در این حالت، ارتباط میان عالم غیب و پیامبر به صورت شنیداری و الهامی برقرار میگردید و پیام الهی به شکل صدا یا کلام دریافت میشد. بر اساس گزارشهای تفسیری و تاریخی، در بسیاری از موارد وحی به همین صورت نامرئی انجام میگرفت و تنها محتوای پیام به پیامبر منتقل میشد، نه تصویر فرشته. این نوع وحی را میتوان وحی شفاهی یا شنیدنی دانست که در آن، پیامبر کلمات الهی را میشنید و سپس آنها را برای دیگران تلاوت یا ثبت میکرد. در برخی آیات قرآن نیز که با واژه «قل» آغاز میشوند، این برداشت تقویت میشود که پیام به صورت گفتاری و قابل شنیدن به پیامبر ابلاغ شده است. در چنین مواردی، جبرئیل به عنوان واسطه وحی حضور داشت، اما به صورت دیداری برای مخاطب آشکار نمیشد. بنابراین، نقش او بیشتر انتقال پیام بود تا ظهور جسمانی در برابر دیدگان. این شیوه از وحی نشاندهنده آن است که ارتباط پیامبران با عالم غیب میتوانست بدون مشاهده مستقیم فرشتگان نیز تحقق یابد. از دیدگاه متون اسلامی، این نوع وحی یکی از شیوههای رایج انتقال پیام الهی بوده است. در نتیجه، «صورت نامرئی جبرئیل» به حالتی از وحی گفته میشود که در آن پیام الهی از طریق شنیدن کلام جبرئیل بدون مشاهده ظاهری او به پیامبر منتقل میگردد.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] صورت نامرئی جضرت جبرئیل: شنیده شدن صدای حضرت جبرئیل، بدون دیدن او، در بعض موارد وحی است.
در بسیاری جاها جبرئیل بی آن که دیده شود مطلبی یا آیه ای را به رسول گرامی ابلاغ و یا نکته ای را به آن حضرت الهام می کرد.
در کتاب تاریخ قرآن "رامیار" آمده است: "بسیاری از اوقات وحی شنیده می شد و خود جبرئیل دیده نمی شد. در سوره های دیگر اشاره است که وحی شفاهی بود. مثلاً وقتی فرمان رسید، که: "با شتاب و عجله زبان به قرائت قرآن مگشای... "
از این فهمیده می شود که القای وحی شفاهی و شنیدنی بوده است اضافه بر آن در تمام آیاتی که با قُل ( بگو ) شروع می شود، می توان گفت که وحی شفاهی و شنیدنی بوده یعنی فرشته وحی دیده نمی شد، اما وحی شنیده می شد و ضبط می گردید...