سراج الدین ارزو

[ویکی فقه] سراج الدین آرزو. آرِزو، سراج الدین علی خان اکبرآبادی ملقب به استعدادخان، و و معروف به «خانِ آرزو» (۱۰۹۹-۱۱۶۹ق/۱۶۸۷-۱۷۵۶م)، شاعر، عارف و دانشمند هندی بود و دارای آثار بسیار به زبان فارسی و اردو، «آرزو» تخلص شعری او بود.
پدرش حسام الدین (د ۱۱۱۵ق/۱۷۰۳م) از امیران دربار اورنگ زیب (۱۰۶۸-۱۱۱۸ق/۱۶۵۷-۱۷۰۷م) بود، و گه گاه شعر می سرود و «حسام» یا «حسامی» تخلص می کرد.آرزو نسب خویش را از سوی پدر به شیخ کمال الدین، خواهرزادۀ پیر نصیرالدین محمود «چراغ دهلی» (د ۷۵۷ق/۱۳۵۶م) و از سوی مادر به شیخ محمد غوث گُوالیاری (د ۹۷۰ق/۱۵۶۲م)، نگارندۀ جواهر خمسه می رساند.
تحصیلات
سراج الدین تا ۱۴ سالگی ادبیات فارسی و زبان عربی آموخت و سپس در ضمن تحصیل علوم رسمی، به شعر گفتن پرداخت.در آغاز اشعار خود را از نظر میرعبدالصمد (متخلص به «سخن») می گذراند و پس از او میرغلامعلی (متخلص به «احسنی») سروده های او را اصلاح می کرد.هنگامی که اورنگ زیب به دکن لشکر کشید آرزو نیز همراه او به دکن رفت و ۹ ماه در آن جا بود، ولی پس از مرگ اورنگ زیب (۱۱۱۸ق/۱۷۰۷م) به گوالیار آمد و هنگامی که بهادرشاه سلطنت یافت، از گوالیار به اکبرآباد رفت، ولی به سبب آشفتگی اوضاع و جنگ های میان شاهزادگان اوقات خود را به تحصیل علوم و سرودن اشعار گذراند و ۵ سال نزد شیخ عمادالدین معروف به ـدرویش محمد» به تحصیل علوم عربی پرداخت.
سفرها
در ۱۱۳۲ق/۱۷۲۰م در دهلی اقامت گزید و به خدمت آنندرام (مخلص: د ۱۱۶۴ق/۱۷۵۱م) درآمد و از او منصب و «جاگیر» (تیول) یافت و سپس به خدمت اسحاق خان مؤتمن الدوله شوشتری، پیشکار (خان سامان) محمدشاه (۱۱۳۱-۱۱۶۱ق/۱۷۱۸-۱۷۴۸م) پیوست.پس از مرگ شوشتری در ۱۱۵۲ق/۱۷۳۹م به دستگاه پسرش نجم الدوله و پس از کشته شدن نجم الدوله در شوال ۱۱۶۳ق/اوت ۱۷۵۰م، به خدمت برادرش سالار جنگ، وارد شد و چون در محرم ۱۱۶۸ق/اکتبر ۱۷۵۴م سالار جنگ به «اوده» رفت، آرزو را نیز با خود برد.
وفات
...

💡 وی در سال ۱۲۷۴ در روستایی در نزدیک سنندج به دنیا آمد. پس از پایان تحصیل علوم دینی به روستای چور (مریوان) و در آنجا برای مدتی در آنجا سکنی گزید. سپس به روستای بالک مریوان رفت و تا پایان عمر خود در آنجا به تحصیل و تدریس پرداخت. ملا باقر عارفی زبده نیز بود و در نقشبندیان دارای اعتبار بسیار بود به طوری که از نزدیکترین اشخاص به شیخ محمد عثمان سراج الدین دوم و از خلفایش بود.

💡 برای مولانا خالد بیش از ۴۰۰ خلیفه نام برده‌اند. در مدینه شیخ خالد کُردی مامور گسترش طریقت خالدیه شد. در کردستان شیخ عثمان سراج الدین ته‌ویلی و چند نسل بعد از او طریقت او را به کمال رساندند. طریقت خالدیه از آخرین انشعابات نقشبندی در سه قرن گذشته می‌باشد.

💡 ابوعمروعثمان بن سراج الدین محمد جوزجانی، مشهور به منهاج سراج ملقب به صدر جهان است. او قاضی، شاعر و مورخِ ایرانی دربار غوریان و سلاطین هند در سده هفتم، مؤلف کتاب طبقات ناصری است. از مطالب کتابش آشکار است که او در سال ۵۸۹ قمری متولد شده‌است. زادگاه او جوزجان بخشی از افغانستان امروزی است. اما برخی از مورخان محل تولد او را لاهور و برخی دیگر فیروزکوه (پایتخت غوریان) می‌دانند.