ده شتران

منطقه‌ای که در متون تاریخی با نام «ده اشتران» شناخته می‌شده، همان ناحیه‌ای است که امروزه با عنوان خاتون‌آباد در استان کرمان ایران قرار دارد و در گذشته یکی از آبادی‌های مهم مسیر میان نواحی مرکزی ایران بوده است. این منطقه در منابع جغرافیایی کهن به‌عنوان دهی کوچک اما آباد توصیف شده که دارای مسجد، مناره و جریان آب و باغ‌های اطراف بوده و زندگی در آن جریان داشته است. موقعیت جغرافیایی آن در جنوب‌شرق شهرستان شهربابک و در ارتفاع نسبتاً بالایی از سطح دریا قرار دارد و از نظر تاریخی قدمتی چند قرنی دارد. در دوره‌های مختلف، این ناحیه به دلیل وجود قنات‌ها و زمین‌های حاصلخیز، محل سکونت و فعالیت‌های کشاورزی و دامداری بوده و بخشی از اقتصاد محلی را شکل می‌داده است. نام «ده اشتران» که در منابع قدیم آمده، به احتمال زیاد به حضور کاروان‌ها و مسیرهای تجاری مرتبط بوده و نشان‌دهنده نقش ارتباطی این منطقه در گذشته است. در برخی دوره‌ها، این منطقه تحت تأثیر شخصیت‌های تاریخی مانند پادشاه خاتون قرار گرفته و به‌تدریج به نام خاتون‌آباد تغییر یافته است. منابع تاریخی اشاره می‌کنند که این ناحیه در گذشته دارای قنوات فعال، باغ‌ها و حتی بناهای حکومتی بوده که نشان‌دهنده اهمیت آن در ساختار محلی است. در دوران معاصر، با توسعه صنعتی، این منطقه به یکی از مراکز مهم صنایع معدنی به‌ویژه ذوب مس تبدیل شده و نقش اقتصادی آن نسبت به گذشته تغییر یافته است. وجود کارخانه‌های صنعتی و نزدیکی به معادن مس سرچشمه باعث شده که خاتون‌آباد به یک منطقه صنعتی مهم در استان کرمان تبدیل شود. در مجموع، «ده اشتران» همان نام تاریخی خاتون‌آباد امروزی است که از یک آبادی قدیمی با پیشینه کشاورزی و کاروانی، به یک منطقه صنعتی و اقتصادی در جنوب‌شرق ایران تبدیل شده است.