تندروی وهابیت

[ویکی فقه] وهابیت، فرقه ای از اهل سنت است که در اواخر قرن دوازدهم هجری قمری، توسط محمد بن عبدالوهاب تأسیس شد. پیروان این فرقه در فروع دین، تابع احمد بن حنبل هستند و بیشتر آنان در شبه جزیره عربستان سکونت دارند. بسیاری از متفکران اسلامی معتقدند که حرکت «وهابیت تندرو» با ویژگی های اعتقادی، اخلاقی و عملی از جهاتی نوعی بازگشت به دوران جاهلیت عرب است؛ زیرا بسیاری از خصائص آن دوران را با خود داشته و دارد. در این مقاله به بررسی برخی تندروی های وهابیت که با خصایص زمان جاهلیت عرب یکسان است، می پردازیم.
از بارزترین صفات عرب جاهلی خشونت و قساوت بی حساب بود، از کشتن انسان ها لذت می بردند و سالیان دراز خونریزی در میان آنها متوقف نمی شد.
← جنگ و خونریزی
عرب جاهلی از شنیدن حرف حق اباداشت لذا به هم سفارش می کردند که به هنگام تلاوت آیات قرآن از سوی پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلّم) فریاد سر دهند، تا کسی سخن آن حضرت را نشنود.(قرآن می فرماید: «وَقَالَ الَّذِینَ کَفَرُوا لَا تَسْمَعُوا لِهَذَا الْقُرْآنِ وَالْغَوْا فِیهِ».
فصلت/سوره۴۱، آیه۲۶.
مشرکان عصر جاهلیت بعد از نزول آیات قرآن آنچه را به نفعشان بود می پذیرفتند و آنچه به زیانشان بود نفی می کردند و از روش «نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَکْفُرُ بِبَعْضٍ»
نساء/سوره۴، آیه۱۵۰.
...

💡 غزالی در ابتدا، ضمن تحصیل در الازهر از محضر بزرگانی چون شیخ شلتوت، بهره‌مند شد و سپس روش اصلاحی خود را با تبلیغ و دعوت آمیخت. زمانه غزالی با حوادثی چون، جنگ شش روزه و نفوذ جریانهای تندروی سلفیه و وهابیت عجین است. از این رو او به عنوان یکی از داعیان اندیشه تقریب تلاشهای بسیاری را انجام داد. اما پس از گذشت ده‌ها سال، او متوجه شد که اصلاحات موضعی، گره از بدبختی امت اسلام نمی‌گشاید و راه چاره را در بازگشت به قرآن، و شکستن رویه تقلید و تقدیس اشخاص و نامها، دید. این روش، همان دیدگاهی بود که حدود یک قرن قبل تر، با ظهور امام محمد عبده به وجود آمد لکن با نفوذ وهابیت سعودی و حمایت‌های تلویحی غرب، مدرسه اصلاحی عبده به انحراف و نابودی کشانده شد هرچند معدود کسانی چون شیخ شلتوت یا شیخ علی عبدالرازق سعی در ادامه مدرسه فکری استاد خود در الازهر داشتند، لکن هجمه سنگین جریانهای صوفیه و به خصوص سلفیه مانع تداوم این مدرسه اصلاحی شد.