تقسیم بندی بدیهیات

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] در این مقاله به تقسیم بندی بدیهیات از دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی اشاره می شود.
خواجه نصیر طوسی از اندیشمندان کم نظیر و از نوابغ علمی جهان شمرده می شود. وی در علوم مختلف دارای آثار با ارزش علمی است. از جمله ی علومی که وی در آن سرآمد است، علم منطق است. خواجه طوس در این زمینه آثار علمی مفیدی دارد؛ از جمله شرح اشارات، تجرید و اساس الاقتباس. اما از آن جا که ایشان در شرح اشارات بیشتر به توضیح و تفسیر مطالب بر اساس نظریه شیخ الرئیس ابوعلی سینا می پردازد، و در کتاب تجرید سعی و تلاش وی بر اختصار و گزیده گویی بوده است؛ از این جهت به نظر می رسد محور تحقیق در مورد نظریات منطقی خواجه را باید کتاب اساس الاقتباس قرار داد.
جایگاه بدیهیات در منطق
برای روشن شدن تقسیم بندی بدیهیات از دیدگاه خواجه نصیر، ابتدا مناسب است جایگاه بدیهیات را در علم منطق از نظر خواجه بیان کنیم: در نظر خواجه از آن جا که اکتساب و تحصیل علم در حقیقت خروج از قوه (جهل) به فعلیت (علم) است؛ بنابر این هر اکتساب و تحصیل علم باید مسبوق به علم دیگر باشد؛ یعنی ابتدا باید آگاهی به چیزی وجود داشته باشد تا بتوان از طریق آن علم به علم جدید دیگری دست یافت. (به بیان دیگر جهل و نادانی مولد علم نیست، بلکه علم و دانش از آگاهی و دانش پدید می آیند).نکته مهمی که باید توجه داشت این است که همه علوم نمی توانند اکتسابی باشند؛ زیرا سر از دور یا تسلسل در می آورد. بنابراین تمام علوم باید منتهی به علومی شوند که بدون اکتساب به دست می آیند. در اکتساب علوم تصوری به تصورات غیر اکتسابی نیاز است و در اکتساب علوم تصدیقی به علوم تصدیقی غیر اکتسابی. علوم تصدیقی غیر اکتسابی را مبادی قیاسات می نامند.
تقسیم مبادی قیاسات
خواجه طوس مبادی قیاسات را این گونه تقسیم بندی می کند: هر قضیه ای که مبدا اول برای یک قیاس است، یا مقتضی تصدیق است یا مقتضی تخیل. قضیه مقتضی تصدیق یا مفید تصدیق جزمی است یا مفید تصدیق غالبی. قضیه مفید تصدیق جزمی یا ضروری (بدیهی) است یا غیر ضروری. قضیه ضروری (بدیهی) یا ظاهری است یا غیر ظاهری؛ قضیه بدیهی ظاهری یا فقط حسی است؛ در این صورت به آن «محسوسات» گفته می شود؛ یا علاوه بر حس نیاز به امر دیگر نیز هست. اگر آن امر دیگر بیرون از محسوس باشد به آن «متواترات» می گویند. (زیرا در متواترات علاوه بر حس و شهادت عده ی زیاد، نیاز به این است که بدانیم این عده تبانی بر کذب ننمودند.) اما اگر آن امر دیگر بیرون از مشاهده حس نباشد به آن «تجربیات» گفته می شود. (زیرا در تجربیات آن امر دیگر همان تکرر مشاهده است که خارج از حس نیست.) قضیه بدیهی غیر ظاهری یا عقلی است یا غیر عقلی. قضایا بدیهی غیر ظاهری عقلی یا عقلی محض است که به آن «اولیات» می گویند. یا همراه با امری قیاسی است. آن امر قیاسی یا حد وسط آن در آگاهی در عقل (و ضمیر هر انسان) نهفته است. (به بیان دیگر قیاس و استدلال خود را همراه دارد) در این صورت به آن «فطریات» می گویند. یا آن حد وسط و استدلال نیاز به تامل و فکر دارد؛ در این صورت به آن «حدسیات» گفته می شود. قضیه بدیهی غیر ظاهری غیر عقلی را «وهمیات» می نامند.

جمله سازی با تقسیم بندی بدیهیات

💡 تبدیل گلوگاه به یکی از شهرهای تابعه شهرستان بابل بیشتر براساس رشد جمعیت ونوعی تقسیم بندی و تعریف سیاسی صورت پذیرفته است، زیرا این شهر فاقد امکانات شهری به مفهوم روز بوده و سازوکارهای شهری و فرهنگ عمومی آن بیشتر در چارچوب روستایی پیشرفته قابل تبیین است.

💡 بخش بالا طالقان، یکی از سه بخش شهرستان طالقان استان البرز است. منطقه طالقان به سه محدودهٔ بالا طالقان، میان طالقان و پایین طالقان تقسیم می‌شود. این تقسیم بندی در گذشته‌های دور بیشتر اهمیت داشته‌است.

💡 احتمالا ساگارتیها در گستره شمال کرمان تا شمال غرب اصفهان کنونی میزیسته اند از این رو بخشی از آنها در دوران گسترش قلمرو ایالت ماد توسط هوخشثره سرزمینشان تصرف شده اما داریوش بزرگ در زمان تقسیم بندی ایالات کشور آنهارا از سلطه ماد خارج کرده و با یکی کردن آن بخش مادی و قسمت پارسی یک ایالت نو برای آنها ساخته است به رهبری یکی از خاندانهای هخامنشی

💡 چهار نوع فلز پرکننده وجود دارند: الکترودهای پوشش‌دار، سیم یا میله الکترود لخت(برهنه)، سیم الکترود لوله‌ای، و شار جوش. گاهی اوقات الکترودهای غیر مصرفی نیز در این تقسیم بندی گنجانده می‌شوند، اما از آنجایی که این فلزات در فرآیند جوشکاری مصرف نمی‌شوند، معمولاً در این تقسیم‌بندی آورده نمی‌شوند.

💡 سیستم عامل برای پردازش بهتر و موثرتر واحد پردازش و همچنین مدیریت بهتر اطلاعات جنس‌های مختلف دیتا را تقسیم بندی نموده و به واحد پردازش مرکزی می‌فرستد. به درگاه‌های اطلاعات که این وظیفه را بر عهده دارند پورت نرم‌افزاری می‌گویند.

💡 در حال حاضر در ایران، دوره ابتدائی یا دوران دبستان به دو دوره ۳ ساله(دورهٔ اول یعنی اول تا سوم ابتدایی و دورهٔ دوم یعنی چهارم تا ششم ابتدایی) که روی هم شش سال تحصیلی می‌باشد، تقسیم بندی شده است که پس از گذشت این ۶ سال در این مقطع آموزشی، دانش‌آموزان وارد دورهٔ متوسطه اول می‌شوند که به مدارس آموزشی آن نیز دبیرستان گفته میشود.