تعارض نص و نص

[ویکی فقه] تنافی میان مدلول دو نصّ را تعارض نص و نص گویند.
تعارض نص و نص از اقسام تعارض ادله لفظی و به معنای تعارض دو دلیل لفظیِ دارای مدلول قطعی می باشد؛ یعنی مدلول آنها به اندازه ای روشن است که احتمال خلاف در آن راه ندارد.
معنای تعارض نص و نص
اصولیون اعتقاد دارند تعارض بین دو نص قطعی الصدور معنا ندارد، زیرا به قطع صدور دو امر متنافی از معصوم علیه السّلام منتهی می گردد.بنابراین، اگر گاهی در این موارد تعبیر تعارض نص و نص به کار برده می شود، منظور، تعارض اصطلاحی (تعارض مستمر) نیست، بلکه مراد، تعارض صوری و غیر حقیقی است و این دو دلیل به گونه ای باهم جمع گردیده یا تاویل می شوند، مثل آن که یکی از آن دو ناسخ دیگری باشد.
معانی نص در اصول
نص در اصول به دو معنا به کار می رود؛ گاهی نص به معنای دلیل کتبی و لفظی است که آیات و روایات را شامل می شود و گاهی نص در مقابل ظاهر می آید، که در این جا معنای دوم مورد نظر است.

💡 قرآن عينى و انسان كامل معصوم عليه السلام نيز چنين است؛ به استناد فرموده ى حضرت رضا عليه السلام در مجلس فقها و متكلمان فرقه هاى مختلف، در پاسخ به پرسش بعضى كه پرسيدند: چگونه سخن مدعى امامت را مى توان صحيح دانست از كجا بفهميم كه مدعى امامت صادق است ؟ حضرت فرمودند: از طريق نص و نشانه؛ بالنص و الدليل.

💡 آنگاه تحت عنوان: ((فضل ))، روايت ((لا مهدى الا عيسى )) رانقل مى كند و آن را معارض با روايات ديگر مى داند و در مقام نقد، روايت را از نظر سند،ضعيف مى شمرد و رواياتى كه بيانگر ظهور آن حضرت هستند و وى را از عترتپيامبر(ص ) و فرزند زهرا(س ) مى دانند، را صحيح، متواتر، نص و مقدم بر روايت ((لامهدى الا عيسى )) مى شمارد.

💡 ولى در واقعه اى كه نصّى ظنّى الدلاله، دلالت بر حكم آن دارد، به اين معنا كهاحتمال دارد نص، دلالت بر دو حكم يا بيشتر كند وعقل هم قادر است دو حكم يا بيشتر آن را درك كند، جاى اجتهاد هست، ولى اجتهادى در حدودفهم مراد از نص و ترجيح يكى از دو معنا يا معانى آن.

💡 شود بیدار و حق باشد یقین هان بجز این نیست ما نص و برهان

💡 استدلال به نسبت از طرف على عليه السلام نوعىجدل منطقى است، نظر بر اين كه ديگران قرابت نسبى را ملاك قرار مى دادند على عليهالسلام مى فرمود: از هر چيز ديگر، از قبيل نص و لياقت و افضليت گذشته، اگر همانقرابت و نسب را كه مورد استناد ديگران است، ملاك قرار دهيم، باز من از مدعيان خلافت،اولايم.