الذخیره فى علم الکلام

[ویکی اهل البیت] علی بن حسین موسوی، معروف به شریف مرتضی علم الهدی (م 436 ق).
سید مرتضی از متکلمان و فقیهان نامدار قرن چهارم و پنجم هجری بوده است و در سال 355 در عهد خلافت المطیع لله عباسی در بغداد دیده به جهان گشود. او نزد اساتیدی همچون شیخ مفید تلمذ کرد و در علوم و فنون اسلامی از فقه و اصول، کلام، تفسیر، حدیث و تاریخ تبحر یافت.
وی پس از پدرش نقیب طالبی ها شد و کمک های مالی فراوانی به فقهای زمان خویش کرد و شاگردان زیادی را تربیت کرد. او با ابوعلاء معری شاعر معروف معاصر بود و پیوسته از مقام ادبی سید مرتضی تجلیل می کرد.
مؤلف در این کتاب یک دوره کامل مباحث کلامی (هم الهیات بالمعنی الاعم و هم الهیات بالمعنی الاخص) را تبیین کرده و مباحث اعتقادی را به شیوه تطبیقی و مقارن بررسی نموده و بدین جهت، از دو بحث کلامی مربوط به اصول معتزلی یعنی وعده و وعید و امر به معروف و نهی از منکر را سخن به میان آورده است.
عناوینی که در این کتاب از آن ها بحث کرده به این قرار است: استطاعت، تکلیف، اعاده، نظر، لطف، اصلح، آلام، اعراض، دفع ضرر، آجال، ارزاق، اسعار، افعال، عقاب، نبوات، اخبار، نسخ، امامت، وعید، امر به معروف و نهی از منکر.
این کتاب با تحقیق سید احمد حسینی در قم به کوشش جامعه مدرسین قم چاپ شده است.
کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی/ نویسنده: محمدرضا ضمیری

💡 و آن اسماء همان اند كه جناب شيخ در فتوحات گويد: ( و اسماء خارجه (يعنى اعيانثابته و اسماء غيبيه ) از خلق و نسب اند پس نمى داند آنها را مگر حق تعالى زيرا آنهاتعلق به اكوان ندارند و به اين اسماء جناب نبى صلى اللّه عليه و آله اشارت فرمودكه: (او استاثرلت به فى علم غيبك )

💡 3- ر.ك: الذريعة الى تصانيف الشيعة، شيخ آقا بزرگ تهرانى، ج 2، ص125-167؛ كليات فى علم الرجال، جعفر سبحانى، ص 465-468، المبادى العامةللفقه الجعفرى، هاشم معروف حسينى، ص ‍ 72-76.

💡 ليس علم الانبياء بالاحكام من قبيل ((الاجتهاد))، فانهم - عليهم السلام - يستكشفونالحقائق من الاطلاع على ما فى علم الحق او اللوح المحفوظ حسب مراتبهم، و ليس ((النسخ)) من قبيل كشف خطا النبى السابق، بل الحكم فى زمن النبى السابق كان بالنسبة الىالامة ما حكم به ذلك النبى؛ والنسخ عبارة عن استكشاف حد الحكم السابق لا رفع الحكمالمطلق .(107)

💡 (( ما تحت اديم السماء اصح من كتاب مسلم فى علم الحديثقال صاحب نواقض الروافض قال اكثر علماء العرب اصح الكتب بعد كتاب الله صحيحمسلم بن الحجاج القشيرى و قال الا كثرون من غير هم صحيح محمد بناسمعيل البخارى هو الاصح و هو الاصح الى انقال وقد صارا فى الاسلام رفيقى مصحف الكريم و القران العظيم.

💡 امام به يكى از ياران خود به نام همام آنجا كه از پرهيزگاران سخن مى گويد، از جملهنشانه هاى آنان يادآور مى شود كه: (( فمن علامة احدهم انك ترى له قوة فى دين وحزما فى لين و ايمانا فى يقين، و حرصا فى علم و علما فى حلم، و قصدافى غنى، وخشوعا فى عبادة و تجملا فى فاقة و صبرا فى شدة و طلبا فىحلال و و نشاطا فى هدى و...)) (240)