اصحاب اعراف و جهنمیان

[ویکی فقه] اصحاب اعراف و جهنمیان (قرآن). اصحاب اعراف بر دوزخیان اشراف دارند؛ آنها را ستمگر می دانند؛ دوزخیان مستکبر را سرزنش می کنند؛ و آن ها را از روی نشانه های مخصوصشان می شناسند؛ و دعا می کنند به سرنوشت آنان دچار نشوند.
اصحاب اعراف از بلندای حایل میان دوزخ و بهشت، بر دوزخیان اشراف داشتند:• «وَنَادَی أَصْحَابُ الْجَنَّةِ أَصْحَابَ النَّارِ أَن قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجَدتُّم مَّا وَعَدَ رَبُّکُمْ حَقًّا قَالُواْ نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَیْنَهُمْ أَن لَّعْنَةُ اللّهِ عَلَی الظَّالِمِینَ؛ و بهشتیان دوزخیان را صدا می زنند که: «آنچه را پروردگارمان به ما وعده داده بود، همه را حق یافتیم؛ آیا شما هم آنچه را پروردگارتان به شما وعده داده بود حق یافتید؟!» در این هنگام، ندادهنده ای در میان آنها ندا می دهد که: «لعنت خدا بر ستمگران باد!» • «وَبَیْنَهُمَا حِجَابٌ وَعَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ یَعْرِفُونَ کُلاًّ بِسِیمَاهُمْ وَنَادَوْاْ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَن سَلاَمٌ عَلَیْکُمْ لَمْ یَدْخُلُوهَا وَهُمْ یَطْمَعُونَ؛ و در میان آن دو (= بهشتیان و دوزخیان )، حجابی است؛ و بر «اعراف» مردانی هستند که هر یک از آن دو را از چهره شان می شناسند؛ و به بهشتیان صدا می زنند که: «درود بر شما باد!» اما داخل بهشت نمی شوند، در حالی که امید آن را دارند.»
← ویژگی های اصحاب اعراف
اصحاب اعراف، دوزخیان مستکبر را سرزنش می کردند:• «وَنَادَی أَصْحَابُ الأَعْرَافِ رِجَالاً یَعْرِفُونَهُمْ بِسِیمَاهُمْ قَالُواْ مَا أَغْنَی عَنکُمْ جَمْعُکُمْ وَمَا کُنتُمْ تَسْتَکْبِرُونَ؛ و اصحاب اعراف، مردانی (از دوزخیان را) که از سیمایشان آنها را می شناسند، صدا می زنند و می گویند: «(دیدید که) گردآوری شما (از مال و ثروت و آن و فرزند) و تکبرهای شما، به حالتان سودی نداد!»
← مراد از آیه
اصحاب اعراف پس از مشاهده جهنمیان دعا می کردند به سرنوشت آنان مبتلا نشوند:• «وَبَیْنَهُمَا حِجَابٌ وَعَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ یَعْرِفُونَ کُلاًّ بِسِیمَاهُمْ وَنَادَوْاْ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَن سَلاَمٌ عَلَیْکُمْ لَمْ یَدْخُلُوهَا وَهُمْ یَطْمَعُونَ؛ و در میان آن دو (= بهشتیان و دوزخیان )، حجابی است؛ و بر «اعراف» مردانی هستند که هر یک از آن دو را از چهره شان می شناسند؛ و به بهشتیان صدا می زنند که: «درود بر شما باد!» اما داخل بهشت نمی شوند، در حالی که امید آن را دارند.» • «وَإِذَا صُرِفَتْ أَبْصَارُهُمْ تِلْقَاء أَصْحَابِ النَّارِ قَالُواْ رَبَّنَا لاَ تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ؛ و هنگامی که چشمشان به دوزخیان می افتد می گویند: «پروردگارا! ما را با گروه ستمگران قرار مده!»
← مراد از «تِلْقَاء»
...

💡 مؤ لف: قول به اينكه اصحاب اعراف كسانى هستند كه حسنات و سيئات شان با همبرابر باشد از ابن مسعود و حذيفه و ابن عباس نيزنقل شده است.

💡 سوم اينكه از سياق آيه بعد استفاده مى شود كه اصحاب اعراف آنقدر مقامشان بلند استكه سلام شان به اهل بهشت باعث ايمنى آنان مى شود، و به فرمان آنها وارد بهشت مىشوند، چنين مقامى چطور ممكن است براى مستضعفين دست دهد؟

💡 پس معلوم مى شود كه ضمير جمع در (ابصارهم ) و در (قالوا) به اصحاب جنت برمى گردد و جمله مورد بحث از دعاى آنان حكايت مى كند، نه اصحاب اعراف، همچنانكه جملهقبلى طمع و اميدوارى آنان را مى رسانيد.

💡 اشكال وارد بر رواياتى كه اصحاب اعراف را به كسانى كه داراى حسنات وسيئات مساوى هستند تفسير مى كنند.

💡 مؤ لف: اين روايات همانطورى كه مى بينيد اصحاب اعراف را به كسى تفسير مى كندكه حسنات و سيئاتش در ميزان برابر هم باشد، و اينكه در بعضى از روايات دارد كهجمله (لم يدخلوها و هم يطمعون ) كلام اصحاب اعراف است، با آيات اعراف منطبق نيست،و بيانش گذشت.

💡 در كافى به سند خود از حمزه طيار نقل كرده كه گفت: امام صادق (عليه السلام ) فرمود:مردم شش طايفه اند - تا آنجا كه مى گويد - من عرض كردم: اصحاب اعراف چه كسانى هستند؟ فرمود: مردمى هستند كه حسنات و سيئات شان برابر است، چون اگر خداوند چنين كسانى را به دوزخ ببرد به جهت گناهان خود آنان است و اگر به بهشت داخل شان كند به رحمت خود با آنان رفتار كرده است.