صحیفهٔ سجادیه مجموعهای گرانسنگ از ۵۴ دعا در موضوعات اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی است که از امام زینالعابدین علیبنالحسین به یادگار مانده است. این مجموعهٔ معنوی دربردارندهٔ عمیقترین آموزههای توحیدی و انسانی است که در قالب نیایش و گفتوگو با خداوند بیان شده و جایگاه ویژهای در میراث اسلامی دارد. در مقالهٔ حاضر، اسناد و مدارک این اثر نورانی مورد بررسی قرار میگیرد تا اعتبار تاریخی و محتوایی آن روشنتر گردد.
صحیفهای که امروزه در دست ماست، سندش به «بهاءالشرف» بازمیگردد. وی در سال ۵۱۶ هجری قمری در ماه ربیعالاول این دعاها را بر اساس سندی که در آغاز صحیفه ذکر شده، دریافت کرده است. با این حال، روشن است که صحیفه سجادیه پیش از دوران بهاءالشرف نیز شهرت داشته است؛ زیرا نجاشی در ترجمهٔ «متوکل بن عمیر بن المتوکل» اشاره میکند که روایت دعای صحیفه از طریق حسین بن عبیدالله از سلسلهای از راویان تا یحیی بن زید بن امام زینالعابدین نقل شده است. بدیهی است نجاشی که در سال ۴۵۰ هجری قمری از دنیا رفت، پیش از بهاءالشرف میزیسته و این خود نشانهٔ رواج صحیفه در قرون پیشین است. افزون بر این، علامه مجلسی نیز در آثار خود از نسخهای بسیار کهن از صحیفه یاد میکند که تاریخ کتابت آن به سال ۳۳۳ هجری قمری بازمیگردد؛ نسخهای که نشان از قدمت و اعتبار فراوان این اثر دارد.
در حقیقت، صحیفه سجادیه از چنان شهرت و جایگاهی برخوردار است که نیازی به بررسی سندی ندارد؛ زیرا بسیاری از علمای بزرگ، آن را در شمار آثار متواتر دانستهاند. با تأمل در نقلها و کرامتهایی که پیرامون انتقال این مجموعه ثبت شده، روشن میشود که صحیفه سجادیه از منظر تاریخی و روایی اعتبار قطعی دارد. مرحوم سید صدر تصریح میکند که «صحیفهٔ کاملهٔ سجادیه» که به «زبور آل محمد» شهرت یافته، همانند قرآن کریم از متواترات نزد همهٔ فرق اسلامی است و مسلمانان بدان افتخار میکنند. بدین ترتیب، صحیفه سجادیه نهتنها میراثی معنوی و عرفانی است، بلکه سندی جاودانه بر استمرار پیوند انسان با سرچشمهٔ الهی در سنت اسلامی به شمار میآید.