اخلاق در زندگی اجتماعی

[ویکی فقه] ارزش گذاری درباره اجتماعی زیستن تابع عوامل و انگیزه هایی است که انسان را به برگزیدن این شیوه زندگی برمی انگیزاند. مشوق برخی، تنها برآوردن نیازهای مادی و دستیابی به رفاه هر چه بیشتر است و برخی به تکامل معنوی خویش می اندیشند و رویکردشان به اجتماع از آن رو است که می دانند بسیاری از فضایل انسانی در اجتماع به فعلیت می رسد.
آیا اجتماعی زیستن در برابر گوشه گیری و مردم گریزی از نظر اسلام دارای ارزش اخلاقی و امری پسندیده است؟ در بخش اخلاق اجتماعی، که در آن ارزش های اخلاقی در حوزه رابطه انسان با انسان های دیگر بررسی می شود، نخستین مساله ارزیابی اخلاقی نفس اجتماعی زیستن در برابر گوشه گیری و مردم گریزی است. ابتدا باید ببینیم که آیا انسان مجبور است که در جامعه زندگی کند، یا آنکه با اختیار و انتخاب حیات اجتماعی را بر می گزیند؛ زیرا اگر انسان چاره ای جز اجتماعی زیستن نداشته باشد، طبعا از قلمرو اخلاق نیز خارج خواهد بود.گروهی از دانشمندان بر این باورند که اجتماعی زیستن یک امر جبری است و زندگی اجتماعی برای انسان یک ضرورت طبیعی است.برخی نیز تا آن جا پیش رفته اند که اساسا وجود فرد را به مانند سلولی در پیکر اجتماع می بینند. این نظریه با مبانی بینش اسلامی ناسازگار است. زندگی کردن اجتماعی برای هر فرد اختیاری است و هر فرد یک موجود مستقلی است، روح مستقلی دارد، اراده دارد، فکر دارد، شناخت دارد و می تواند زندگی خودش را با افرادی پیوند دهد و یا بگسلد، بنابر این جمعی زیستن ارادی و اختیاری است نه جبری و ضروری.
عوامل رویکرد به حیات اجتماعی
ارزش اخلاقی اجتماعی زیستن یا گوشه گیری و اعتزال بسته به عواملی است که موجب رویکرد انسان به حیات اجتماعی یا انزواطلبی می شود. به دیگر سخن، این دو شیوه زیستن به خودی خود و با قطع نظر از عوامل و انگیزه های آن، به لحاظ اخلاقی خنثا است و مفاهیم خوب یا بد، بدان راه ندارد.عواملی که موجب اجتماعی زیستن می شوند عبارتند از:الف: غریزه جنسی؛ این غریزه موجب می گردد هر فردی به جنس مخالف تمایل یافته به او نزدیک شود و با وی معاشرت کرده زندگی اش را با او پیوند دهد. هسته خانواده که اساس زندگی اجتماعی انسان را تشکیل می دهد از همین جا شکل می گیرد.ب: عواطف انسان؛ انسان بالطبع مایل است به دیگر انسان ها نزدیک شده با آنان انس بگیرد.ج: خرد انسان؛ مهم ترین عامل رویکرد انسان به حیات اجتماعی آن است که انسان با عقل خویش در می یابد که برآوردن نیازمندی هایش، اعم از مادی و معنوی، بدون کمک و همیاری دیگران میسر نیست. از این رو، عقل حکم می کند که فرد باید با دیگران معاشرت کرده، زندگی خود را با آنان بپیوندد.
ارزش های اخلاقی در حیات اجتماعی
ارزش گذاری درباره اجتماعی زیستن تابع عوامل و انگیزه هایی است که انسان را به برگزیدن این شیوه زندگی برمی انگیزاند. مشوق برخی، تنها برآوردن نیازهای مادی و دستیابی به رفاه هر چه بیشتر است و برخی به تکامل معنوی خویش می اندیشند و رویکردشان به اجتماع از آن رو است که می دانند بسیاری از فضایل انسانی در اجتماع به فعلیت می رسد. از این رو است که تعیین ارزش اخلاقی نفس زندگی اجتماعی چندان آسان نیست و باید تاثیر عوامل و انگیزه های گوناگونی در آن را بررسی نمود و در این زمینه مهم ترین عامل ارزش گذاری نیت و انگیزه انسان است.حاصل آن که نه می توان گفت اجتماعی زیستن به هر شکل و در هر شرایطی مطلوب و دارای ارزش مثبت است، و نه می توان گفت اعتزال و گریز از دیگران همیشه و در همه شرایط پسندیده است. هر یک از این دو در شرایط خاص خود، مرغوبیت می یابد.
← عزلت در شرایط خاص
...

💡 مجله علوم پزشکی پارس و فصلنامه آموزش و اخلاق در پرستاری دو نشریهٔ فعال در دانشگاه علوم پزشکی جهرم هستند. تا کنون سه دوره همایش بین‌المللی با موضوع اخلاق در تولید مثل و شیوه‌های نوین درمان ناباروری در این دانشگاه برگزار شده‌است.

💡 اخلاق فناوری زیرمجموعه ای از اخلاق است که به سوالات اخلاقی مربوط به عصر فناوری، تغییر در جامعه که در آن رایانه‌های شخصی و دستگاه‌های جدید معرفی شده‌اند، تا راهی آسان و سریع برای انتقال اطلاعات به کاربران ارائه کند. اخلاق در فناوری طی سالهای اخیر و با پیشرفت تکنولوژی متحول شده‌است.

💡 استدلال‌های اسمارت علیه فایده‌گرایی قاعده‌مند بسیار تأثیرگذار بوده، و موجب کاهش محبوبیت آن نزد دانشمندان اخلاق در سده ۲۰ام گردید. دفاعیه‌های او از فایده‌گرایی عمل کمتر شناخته شده‌است، ولی بر روی فیلسوفانی که به کار یا تحصیل در استرالیا پرداخته‌اند تأثیرگذار بوده‌است؛ از جمله فرانک جکسون، فیلیپ پتیت و پیتر سینگر.

💡 جایزه ابن سینا برای اخلاق در دانش هر دو سال یک بار به برندگان در اخلاق و دانش می‌رسد. دهندهٔ جایزه یونسکو است.

💡 حسین شب‌زنده‌دار جهرمی (۱۳۰۸ – ۴ مرداد ۱۳۹۳) مجتهد، عالم شیعه، مفسر قرآن کریم و از استادان مطرح اخلاق در حوزه علمیه قم بود که بیش از ۴۰ سال سابقه تدریس دروس عالیه حوزه علمیه را داشت. وی پدر و استاد مهدی شب‌زنده‌دار، از فقهای شورای نگهبان، است.