اخبار تفصیل

[ویکی فقه] اخبار تفصیل روایات بیان کننده حکم با تفصیل در موضوع را گویند.
گاه در بیان حکم موضوعی سه دسته روایات وجود دارد:
روایات منع به طور مطلق، روایات جواز به نحو مطلق و روایات تفصیل دهنده.
برای نمونه، برخی روایات سرمه کشیدن برای روزه دار را جایز دانسته، برخی دیگر از آن منع کرده و دسته سوم در صورتی جایز نمی داند که طعم آن به حلق برسد.
تعریف اخبار تفصیل
به روایات دسته سوم (روایات تفصیل دهنده)، اخبار تفصیل گفته می شود که گاه برای جمع بین دو دسته دیگر، مورد استناد فقیهان قرار می گیرد. در این مثال، به مقتضای اخبار تفصیل، روایات دسته اول بر موردی حمل شده که طعم سرمه به حلق نرسد و دسته دوم به موردی که طعم آن به حلق برسد.

💡 بدان که خلاف کرده اند که درویش صابر فاضلتر یا توانگر شاکر و درست آن است که درویش صابر فاضلتر از توانگر شاکر و این اخبار جمله دلیل آن است. اما اگر خواهی که سر کار بدانی حقیقت آن است که هرچه تو را از ذکر محبت حق تعالی مانع است آن مذموم بود. کس باشد که مانع وی درویشی بود و کس باشد که مانع وی توانگری بود. و تفصیل این آن است که در مقدار کفایت بودن از نابودن اولیتر، چه این قدر از دنیا چاره نیست و زاد راه آخرت است.