( آثار الباقیه ) آثار الباقیه عن قرون الخالیه ( اثرهای مانده از قرنهای گذشته ) کتابی است که حدود سال ۳۹٠ ه٠ بقلم ابوریحان محمد ابن بیرونی بنام قابوس ابن وشمگیر نوشته شده موضوع این کتاب تقویم و سنوات و اعیاد مللی مثل ایرانیان ( سغدیان خوارزمیان پارسیان ) یونانیان یهودیان عیسویان مسلمانانست ٠
[ویکی نور] آثار الباقیه (ترجمه داناسرشت). الآثار الباقیة عن القرون الخالیة اثر ابوریحان، محمد بن احمد بیرونی با موضوع نجوم و تاریخ به زبان عربی و احتمالاً در حدود سال 391ق نگاشته شده است. البته تا سال 427ق، تغییراتی در آن صورت داد و مطالبی را نیز بدان افزود.
در ابتدای کتاب، مقدمه ای از ویراستار و در ادامه متن کتاب و در پایان، تعلیقات کتاب، ذکر شده است.
بیرونی خود اثرش را در 22گفتار (القول) تألیف کرده، بدون آن که در ترتیب آنها رقم های وصفی معمول را ذکر کند (برخلاف روشی که در القانون و الهند به کار بسته است).
بیرونی در این کتاب و نیز کتاب دیگرش «تحقیق ما للهند» دقیق ترین گزارشهای دوران باستان درباره تاریخ علوم مختلف در هند و گاه شماری ملّت ها را ارائه می دهد. وی برای آنکه کتابش ملال آور نباشد، مسائل پراکنده اما بسیار جالبی را یاد کرده است که بسیاری از آنها به طبیعیات مربوط می شود.
درباره سنجش اعتبار منابع و مآخذ تاریخی از لابلای آثار مختلفش به ویژه این کتاب می توان به تقسیم بندی ذیل دست یافت:1-گزارشی که عقل در سنجش آن به کار نمی آید و قیاس آن با رویدادها و تجربیات دیگر سود بخش نیست. 2-گزارشی از رویدادی که وقوع آن عقلا محال یا در شرایط روزگار مورد نظر ناممکن باشد. 3-گزارشی از رویدادی که وقوع آن در «عادت جاریة» ممکن است و برای سنجش آن باید هم به نقل و هم به عقل متکی بود.
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 در دوران حکم رانی او بر بخشی از سرزمینهای ایران، حجم قابل توجهی از مکتوبات، آثار هنری و فرهنگی ایرانیان از میان رفت، ابوریحان بیرونی، تاریخنگار ایرانی در کتاب آثار الباقیه عن القرون الخالیه خود در مورد ایران ستیزی این سردار عرب مینویسد.
💡 کتاب او از نخستین آثار نثر فارسی دری است که به گفتهٔ ابوریحان بیرونی پیش از سال ۱۳۲ هـ.ق. تألیف شدهاست. بیرونی در کتاب آثار الباقیه اشاره نمیکند که بهآفرید کتاب خود را به کدامین خط (پهلوی، عربی یا غیره) نگاشتهاست. این کتاب را بهآفرید پسر ماهفروردین (از مردم خواف خراسان) در احکام آئین بهآفریدان نگاشته بوده که تاریخ نگاشت آن پیش از سال ۱۳۲ هجری قمری است. از این کتاب اثری در دست نیست.
💡 اولین اثر مهم ابوریحان بیرونی به نام آثار الباقیه عن القرون الخالیه در زمان اقامت او در گرگان و به تاریخ ۳۹۰ ه.ق/ ۱۰۰۰ م تألیف و به قابوس تقدیم شد؛ البته بعداً اصلاحاتی بر کتاب اعمال کرد. سفر بیرونی به ری نیز در همین خلال اتفاق افتاده است. ابوریحان در زمان رسیدن به ری فقیر و پریشان شده بود اما امرای آل بویه حمایت قابل توجهی از او نکردند، البته اوضاعش قدری سامان گرفت.
