ابن فارس ابوالحسین احمد بن فارس

[ویکی فقه] ابن فارس، ابو الحسین احمد بن فارس بن زکریا بن حبیب، نحوی، لغوی، ادیب، شاعر و یکی از چهره های درخشان ادب عربی در سده ی ۴ ق می باشد.
سال و محل تولد او به درستی روشن نیست؛ اما ظاهرا در یکی از روستاهای قزوین به دنیا آمده است. نخستین آگاهی ما درباره ی زندگی او از آغاز تحصیلات اوست. وی در قزوین نزد پدرش زکریا بن فارس که فقیهی شافعی مذهب و دانشمن ی اهل لغت و ادب بود، دانش آموخت و چندی بعد از ایشان کتاب اصلاح المنطق ابن سکیت را روایت کرد. در موارد دیگری نیز از پدر خود روایت کرده است.
اساتید
وی از آغاز تشنه ی آموختن بود و چنانکه پیداست، در این راه از هیچ کوششی فروگذار نکرد. آوازه ی هر استادی را در هرجا که شنید، به سوی وی شتافت؛ در قزوین، همدان، زنجان، میانه، اصفهان و بغداد به تحصیل پرداخت و استادان بسیار دید، به گونه ای که اکنون نام بیش از ۳۰ تن از استادان او در دست است که معروف ترین آنها اینانند:ابوالفضل محمد بن عمید، علی بن ابراهیم بن سلمه ی قطان، ابوالقاسم سلیمان ابن احمد بن ایوب طبرانی، ابوسعید سیرافی و گروهی دیگر.
شاگردان
چند تن از چهره های بزرگ ادبی و سیاسی در سده ی ۴ ق از شاگردان او بوده اند. نخستین آنها بدیع الزمان همدانی پایه گذار فن مقامه نویسی است که گفته اند، این فن را از وی آموخت، صاحب بن عباد وزیر دانشمند و ادب دوست دیلمیان از دیگر شاگردان او بود، ابوالفتح ابن عمید، فرزند ابوالفضل ابن عمید که جانشین پدر در مقام وزارت شد، ابوطالب مجدالدوله. زهیر عبدالمحسن سلطان فهرستی نسبتا جامع از شاگردان وی فراهم آورده است.
شخصیت
...

💡 بيست و هفتم: و نيز روايت كرده از احمد بن فارس اديب كه گفت: شنيدم در بغداد، حكايتىكه حكايت كردم آن را براى بعضى از اخوان خود چنانچه شنيده بودم. پس درخواست كرداز من كه آن را به خطّ خود بنويسم و نتوانستم او را مخالفت كنم و آن چنان است كه درهمدان طائفه اى هستند كه ايشان را بنى راشد مى گويند؛ همه ايشان شيعه اند و مذهبايشان مذهب اهل امامت است. پس ‍ سؤ ال كردم از ايشان از سبب تشيّع ايشان بيناهل همدان.

💡 احمد بن فارس می‌گوید: «زائر را از آن جهت زائر می‌گویند که وقتی به زیارت تو می‌آید، از غیر تو عدول می‌گرداند».

💡 169 - معجم مقاييس اللّغة، احمد بن فارس (م 395 ق )، مطبعة مصطفى الحلبى، چاپ دوّم، مصر، 1389 ق.

💡 ابی الحسین احمد بن فارس بن زکریا رازی، که از بزرگ‌ترین واژه شناسان در سده چهارم بوده‌است در دو کتاب ارزشمند (المقائیس فی اللغه و مجمل اللغه) نخستین معنای «عجم» را تخم و دانه خرما و انگور و میوه‌هایی همانند انگور می‌داند؛ یعنی هسته و دانه هر چیز را عجم می‌نامد.