ابن سراج محمد بن عبدالملک

[ویکی نور] «ابن سراج ابوبکر محمد بن عبدالملک شنترینی اندلسی» از ادباء، نحویون و شعرای معروف می باشد که در نیمه دوم قرن پنجم هجری و احتمالاً در سال 475ق، در شهر شنترین اندلس متولد گردید.
در این که چه مدت در شنترین ساکن بوده است، اطلاعی در دست نیست. وی در سال 515ق به مصر مسافرت نمود و با علمای این دیار دیدار کرد و به تدریس و نقل حدیث اهتمام ورزید. آن چنان که اشبیلی نقل کرده، او در یک مقطع زمانی در مسجد جامع عتیق مصر علم نحو می گفته است. او سپس به یمن رفت و مدتی را در این شهر مقیم شد و دوباره به مصر بازگشت.
مطالب او در بخش های مختلف کتاب «الجواهر» حاکی از ایمان قوی و عقیده راسخ اوست. از اسامی بعضی از کتاب هایی که شاگردانش بر او قرائت کرده اند نیز به دست می آید که او از درجه علمی ممتازی برخوردار بوده است. منذری درباره او گفته است: «یکی از ائمه ادب عرب و مبرزین در آن بوده است». سلمی نیز می گوید: «او بسیار فاضل و ظاهر الصلاح بود و در جامع مصر، حلقه ای برای درس نحو داشت. در مدت اقامتم در فسطاس فراوان نزد من حضور داشت».
ابن آبار در ذکر اساتید او چنین آورده است: «ادب عرب را نزد ابن ابی العافیه، ابوالحسن بذیل و ابن اخضر فراگرفت و در حدیث از ابوالقاسم نفطی روایت می کرد». او شاگردان بسیاری را نیز تربیت نمود که از آن جمله است: ابن عبدالجبار مقدسی(متوفی 582ق) نحوی و لغوی مشهور، ابن برّی و ابن عطار.
وی در سال 536ق در حالی که قصد داشت به اندلس بازگردد، در مصر وفات نمود.
1- جواهر الآداب و ذخائر الشعراء و الکتاب؛

💡 به گفتهٔ اکبری، روابط میان محمد بن عبدالملک و عبدالله بن طاهر خصمانه بود و مخالف‌هایی نسبت به محمد بن عبدالملک از جانب عبدالله صورت می‌گرفت. ابن طِقطَقی محمد بن عبدالملک را دارای صفات ناشایستی همچون تکبر، ظلم، خشونت و … ذکر کرده است که به همین علت، وی قادر به سازش با عبدالله که از صفات نیکو بهره داشت، نبود و همین سابقه را می‌توان در روند جانشینی طاهر و بدبین کردن خلیفه به وسیلهٔ وزیر، تأثیرگذار دانست. اگرچه به رغم تمام وقایع، در پایان واثق از نامزدی اسحاق بن ابراهیم برای حکومت خراسان چشم‌پوشی کرد و طاهر بن عبدالله را به همراه تمامی اختیاراتی که پیش از این در دستان عبدالله بود، به حکومت خراسان برگزید و عهد و لوا برایش ارسال کرد.