طاهر تنکابنی

طاهر تنکابنی. [ هَِ رِ ت ُ ن َ / ن ُ ب ُ ] ( اِخ ) فرزند میرزا فرج اﷲ تنکابنی ( 1280 - 1360 هَ. ق. ) دانشمند و فاضل معروف که از قرار مذکور در حکمت و فلسفه قدیم بسیار متبحر و با اطلاع بوده و کتب بسیار نفیسی از خطی و چاپی جمع کرده بود، وی از شاگردان مرحوم میرزا ابوالحسن جلوه بود و در مدرسه سپهسالار جدید تدریس میکرد و از قرار مذکور قدرت مطلقه ٔحکام ناحیه تنکابن تمام املاک خانواده او را که به بنی فقیه معروف بودند در آنجا غصب کرده بودند و حتی در تهران نیز گویا او را از تدریس در مدرسه مزبور منع کرده بودند و لهذا در خانه اش درس می گفت، بدبختانه من که فقط دو سال قبل از وفات او از پاریس به طهران مراجعت کرده و از صیت فضل و دانش او چندان مستحضر نبودم توفیق ملاقات آن عالم جلیل را درنیافتم. صاحب ترجمه در هجدهم رمضان سنه 1280 هَ. ق. در کلاردشت مازندران متولد شده است و در روز جمعه شانزدهم ذی القعده 1360 هَ. ق. / 14 آذر سنه 1320 هَ. ش. در تهران وفات یافت در حدود سن هشتادویک سالگی و برحسب وصیت خود وی در جوار مزار مرحوم میرزا ابوالحسن جلوه واقع در ابن بابویه شش کیلومتری جنوب تهران مدفون گردید. ( وفیات معاصرین به قلم محمد قزوینی. مجله یادگار سال پنجم شماره 4 و 5 ).
و مرحوم عبرت آرد میرزا طاهر تنکابنی مقیم تهران از اجله حکما و عرفا و امروز در حکمت و عرفان و علم طب قدیم کم نظیر بلکه بی مانند است. ازمبرزین شاگردان میرزای جلوه و میرزا محمد رضای قمشه ای است. چندی در مدرسه سلطانی به افادت و افاضت مشغول بود اینک بواسطه کثرت سن و ضعف مزاج انزوا اختیار کرده بمطالعه کتب حکمت و عرفان اوقات میگذراند. یکی از کتابخانه های مهم تهران کتابخانه اوست. ( از مدینةالادب ج 1 ص 732 تألیف عبرت نسخه خطی کتابخانه مجلس شورای ملی ). و مؤلف کتاب مازندران می نویسد: ازطایفه فقیه کلارستاق مازندران در محرم سال 1280 هَ.ق. در قریه کردی چال کلاردشت متولد و در سن هشتادسالگی در 14 آذر ماه 1320 هَ. ش. پس از یک عمل جراحی در بیمارستان نجمیه وفات یافت. میرزامحمد طاهر تا سن 11 سالگی در موطن خود سپس تا 16 سالگی در بلوک لنگای تنکابن به تحصیل مقدماتی اشتغال داشت. و بعد برای تکمیل تحصیلات به تهران عزیمت نمود و نخست در مدرسه کاظمیه و مدرسه قنبر علیخان و سپس در مدرسه سپهسالارمشغول تحصیل گردید و اساتید وی در حکمت میرزا محمدرضا قمشه ای و میرزا ابوالحسن جلوه و آقاعلی حکیم و درهیئت و نجوم میرزا عبداﷲ بوده اند. تنکابنی بواسطه ذکاوت فطری و عشق و علاقه مفرطی که در تعلیم و تربیت داشت سرآمد اقران گردید و مرحوم جلوه که استاد تنکابنی بود به فضلش معترف و محصلین را به استفاده از او توصیه میفرمود. میرزامحمد طاهر علاوه بر احاطه به فلسفه و حکمت در فقه و اصول و نجوم و ادبیات و ریاضیات نیز تخصص داشت. طب قدیم را مطلع و قانون بوعلی سینا را چندین دوره تدریس نمود و حواشی ذی قیمتی بر قانون نوشته است که در کتابخانه مجلس شورای ملی موجود میباشد آن مرحوم خط خیلی خوب می نوشت کتب و رسائل زیادی بخط وی در دست است. سالیان دراز در مدرسه سپهسالارمدرس معقول بوده و در مدرسه علوم سیاسی نیز تدریس می کرد.

💡 وی تحصیلات خود را در شیراز آغاز کرد و در آن‌جا دروس سنتی، از جمله فارسی و عربی را در مدرسهٔ منصوریه فرا گرفت. در سال ۱۹۱۵م/ ۱۲۹۴ش در سن ۲۲ سالگی در کالج آمریکایی تهران (دبیرستان البرز کنونی) ثبت نام کرد و در سال ۱۹۱۸م/ ۱۲۹۷ش از آن‌جا فارغ‌التحصیل شد. در این دوره، وی همچنین نزد میرزا طاهر تنکابنی آموختن علوم اسلامی نظیر فقه را آغاز کرد.

💡 یاسِمی گذشته از مقالات ادبی و تاریخی و فلسفی و انتقادی که از او در نشریات نوبهار، ارمغان، آینده، تعلیم و تربیت، یغما، مهر و نشریات دیگر چاپ شده است، دارای تألیفات، تحقیقات و ترجمه‌های متعدد است. میرزا طاهر تنکابنی و ادیب نیشابوری از اساتید وی در مطبوعات بودند.

💡 شمس الدین بن مهدی بن ملاعبدالحسین بن ملامحمد شفیع متاجی نیموری کجوری به سال ۱۳۲۷ (قمری) مصادف با سال ۱۲۸۷خورشیدی در نیمور کجور زاده شد. پس از طی دوران تحصیلات ابتدایی توسط پدرش، بخشی از ادبیات و اصول را نزد شیخ فضل‌الله نوری و قوانین را از شیخ محمد علی لواسانی آموخت. میرزا طاهر تنکابنی مدرس وی در دروس فلسفه و منطق بود. همسر اول وی بانو منور شادلو دماوندی و همسر دوم وی خدیجه کاظمی ویسری بود.

💡 در سیزده سالگی، برای ادامه تحصیل به حوزه علمیه سپهسالار در تهران که زیر نظر سید حسن مدرس اداره می‌شد رفت و تا ۲۵ سالگی در آنجا به فراگیری علوم دینی پرداخت. محمدرضا فقیه لاریجانی، سید محمد تنکابنی، یدالله پاک‌نظر کجوری، محمدعلی لواسانی، آقا میرزا طاهر تنکابنی، ابوالحسن شعرانی و محمدعلی شاه‌آبادی از استادان وی در این مدت بودند.