شبادان

شبادان. [ ش َ ] ( اِ مرکب ) شبستان. آنجا که شب آرام گیرند. ( فرهنگ فارسی معین ). || زیرزمین عمیق خانه که در تابستان برای خنکی از آن استفاده کنند. ( فرهنگ فارسی معین ). زیرزمین. در تداول مردم خوزستان، سرداب عمیق.

(شَ ) [ قس. شبستان ] (اِمر. ) ۱ - آن جا که شب آرام گیرند. ۲ - زیرزمین عمیق خانه که در تابستان برای خنکی از آن استفاده کنند.

شبستان
آن جا که شب آرام گیرند.
زیرزمین عمیق خانه که در تابستان برای خنکی از آن استفاده کنند.

💡 در گذشته برای تأمین آب شهر، دست به حفر قنات‌هایی می زدند که نیاز محله‌ها را برطرف سازد. از این قنات‌ها در هر محله چندین دسترسی به کوچه‌ها وجود داشت. مردم آب را به زیر زمین خانه‌ها هدایت می‌کردند. در زمان صفویه به علت پایین آمدن سطح آب، مردم برای گریز از گرما به زیر زمین‌هایی در عمق بسیار پناه می‌بردند که به نام شبادان معروف گشت. دربارهٔ گذاشتن نام شودان بر روی این زیر زمین‌ها باید ذکر شود که در مناطق کویری کلمهٔ شبو به معنای زیر استفاده می شده است. تا جایی که به زیرزمین شبوزمین می‌گفتند.

💡 شوادان یا شوادون، زیرزمین عمیقی است که در عمق چندین متری زمین ساخته می‌شود و در معماری جنوب غرب ایران بویژه در شهرهای شوشتر، دزفول به‌علت شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب حاکم بر آنجا مرسوم بوده است. معماران برای فراهم کردن شرایط آسایش و زندگی راحت، از جمله دمای خنک‌تر، فضایی سردابی در زیرزمین در نظر می‌گیرند. ضخامت دیوار و مصالح خشت و آجر در قالب عایق حرارتی و از همه مهم‌تر حفره‌هایی که در دیوار و سقف تعبیه می‌شود کمکی است بسیار ارزنده برای عدم انتقال هوای گرم به داخل محیطی که انسان زندگی می‌کند. با توجه به عوامل ناسازگار اقلیمی این منطقه، استفاده از سطوح زیرین زمین، موجب استفاده از شبستان و شوادان شده‌ و زندگی کردن در گرم‌ترین روزهای تابستان در هوایی معتدل را امکان‌پذیر می‌کند. شوادان که از آن با شبادان نیز نام برده شده‌است، در سطحی پائین تر از شبستان قرار می‌گیرد و به منزلهٔ زیرزمین عمیقی است که دمای مناسب برای زندگی در اقلیم گرم را مهیا می‌کند.