سنجگان

سنجگان. [ ] ( اِخ ) دهی است از دهستان حومه بخش دستجرد شهرستان قم که 665 تن سکنه دارد. ( از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 1 ).

سنجگان، روستایی است از توابع بخش سلفچگان شهرستان قم در استان قم ایران.
این روستا در دهستان راهجرد شرقی قرار دارد و در فاصلهٔ ۶۵ کیلومتری جنوب غربی شهر قم قرار گرفته است.
سنجگان دارای آب و هوای سردسیری و ییلاقی است. و این مهم ترین عامل کاهش جمعیت این روستا در فصل زمستان است. در فصل تابستان جمعیت روستای سنجگان تا دوبرابر و بیشتر افزایش پیدا می کند.
در فصول گرم سال، وجود باغ ها و مراتع سرسبز و همچنین دریاچهٔ سد مخزنی گردشگران زیادی را به خود جذب می کند. این روستا در کنار بخش خلجستان و کهک یکی از مناطق نمونهٔ گردشگری استان قم می باشد.
براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت سنجگان ۳۳۶ نفر ( ۱۱۹خانوار ) بوده است که ۱۸۱ نفر آن ها مرد و ۱۵۵ نفر زن می باشند. این روستا درسال های اخیر با کاهش جمعیت روبرو بوده است. در لغت نامه دهخدا می خوانیم:
سنجگان. ( اِخ ) دهی است از دهستان حومه ٔ بخش دستجرد شهرستان قم که ۶۶۵ تن سکنه دارد. ( از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 1 ).
محوطهٔ سنجگان مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شمال روستای سنجگان واقع شده و این اثر در تاریخ ۹ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۰۷۱۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مردم روستا در گویش محلی به آن زاغهٔ گبری ها یا «زاغه گبری» می گویند. اجرای عملیات ساختمان سازی ( مسکن مهر روستایی ) در این محوطه نگرانی هایی مبنی بر تخریب این اثر تاریخی رقم زده است.
ســد مخزنی سنجگان در حاشیه جنوب غربی روستا بر روی رودخانهٔ «سلمان» بنا شده است. تاریخ بنای اولیه آن به دوران ساسانیان برمی گردد. سد مخزنی سنجگان هم اکنون با ۲۵ متر ارتفاع و ۰. ۵ میلیون متر مکعب حجم آب یکی از چهار سد استان قم است. سد سنجگان در سال ۱۳۵۰ ه. ش با اختصاص بودجه و کمک های مردمی مرمت و بازسازی شد. در سال ۱۳۶۰ نیز عملیات مرمت این سد توسط جهاد سازندگی انجام شده و بر ارتفاع آن افزوده شد. در سال ۱۳۸۰ نیز ادارهٔ آب و فاضلاب استان مرمت این سد را آغاز کرد و باز هم به ارتفاع سد افزوده شد تا به ارتفاع ۲۵ متری رسید.
سد مخزنی سنجگان بخش بزرگی از آب مورد نیاز کشاورزی روستا را تأمین می کند. در فصول پربارش روستاهای همسایه مثل یکه باغ را نیز سیراب می کند. دریاچهٔ این سد همچنین محل پرورش ماهی است. سد مخزنی سفره های آب زیرزمینی منطقه را تغذیه و از مهار سیلاب های احتمالی نیز جلوگیری می کند. با وجود تابلوهای «شنا ممنوع» که نشان دهنده خطرناک بودن شنا در این منطقه است، گردشگران همچنان در دریاچه این سد شنا می کنند.

💡 هنر تعزیه خوانی در روستای سنجگان رواج دارد. جمعی از تعزیه خوانان بومی ده روز اول ماه محرم در حسینیه روستا مراسم تعزیه خوانی برگزار می‌کنند که با استقبال بومیان و حتی غیربومی‌ها مواجه شده‌است.

💡 در روستای سنجگان عمده فعالیت‌ها در حوزهٔ کشاورزی و باغ‌داری است. انواع میوه‌های سردسیری و محصولات باغی چون سیب، هلو، زردآلو و میوه‌های مغزدار مانند گردو و فندق، و همچنین غله در این روستا کشت می‌شود. فعالیت‌های صنعتی محدود و شامل فعالیت‌های خانگی چون قالی بافی، و همچنین دامداری، پرورش ماهی و تولید آب معدنی پروشات می‌شود.

💡 محوطهٔ سنجگان مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شمال روستای سنجگان واقع شده و این اثر در تاریخ ۹ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۰۷۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. مردم روستا در گویش محلی به آن زاغهٔ گبری‌ها یا «زاغه گبری» می‌گویند.

💡 نمونه واژه‌های محلی که با فارسی معیار تفاوت دارند در ذیل آمده‌است. برخی از این واژه‌ها وارد زبان عامیانه و معیار فارسی هم شده‌اند و امروزه مردم مناطق مختلف ایران از واژه‌های محلی سنجگان استفاده می‌کنند:

💡 سد مخزنی سنجگان بخش بزرگی از آب مورد نیاز کشاورزی روستا را تأمین می‌کند. در فصول پربارش روستاهای همسایه مثل یکه باغ را نیز سیراب می‌کند. دریاچهٔ این سد همچنین محل پرورش ماهی است. سد مخزنی سفره‌های آب زیرزمینی منطقه را تغذیه و از مهار سیلاب‌های احتمالی نیز جلوگیری می‌کند.