التدوین فی اخبار قزوین

دانشنامه اسلامی

[ویکی نور] «التدوین فی اخبار قزوین»، اثرعبدالکریم بن محمد رافعی قزوینی و تحقیق شیخ عزیزالله عطاردی، از کامل ترین و بهترین کتاب های تاریخ رجالی و محلی ایران که به زبانی عربی می باشد.
مولف نام های دیگری نیز برای کتاب خود انتخاب نموده است که در ابتدای کتاب به آنها اشاره کرده است، برخی از این نام ها «کتاب التدوین فی ذکر أهل العلم بقزوین» یا «التدوین فی علماء قزوین» می توان اشاره کرد.
هدف مولف از تالیف «التدوین» نگارش کتابی تاریخی محلی کامل برای قزوین بوده، تا مشتمل بر اخبار قزوین و ساکنان، ذکر رجال و دانشمندان «شهرستان قزوین» باشد.
و در این امر از منابع کتبی یا شفاهی فراوانی سود جسته است که اکثر آنها را کتاب ها و اخبار اهل سنت تشکیل می دهد. زیرا او خود سنی شافعی مذهب بوده است.
روش مولف در فهرست بندی نام رجال بر اساس دو عاملی اصلی ترتیب الفبایی نام اشخاص و ترتیب الفبایی نام پدر می باشد. استثنایی که در این مورد وجود دارد تنها مربوط به رجالی با نام های محمد است که رافعی به خاطر احترام به نام مبارک سول گرامی اسلام، این اسامی را در فصل اول قرار داده و همین افراد را بر اساس ترتیب الفبایی را با عنان «المحمدون حرف الالف فی آبائهم» آغاز و تا «حرف الیاء فی الاباء» پیش رفته است.
[ویکی فقه] التدوین فی اخبار قزوین (کتاب). «التدوین فی اخبار قزوین»، اثرعبدالکریم بن محمد رافعی قزوینی و تحقیق شیخ عزیزالله عطاردی، از کامل ترین و بهترین کتاب های تاریخ رجالی و محلی ایران که به زبانی عربی می باشد.
مولف نام های دیگری نیز برای کتاب خود انتخاب نموده است که در ابتدای کتاب به آنها اشاره کرده است، برخی از این نام ها «کتاب التدوین فی ذکر اهل العلم بقزوین» یا «التدوین فی علماء قزوین» می توان اشاره کرد.
انگیزه تالیف
هدف مولف از تالیف «التدوین» نگارش کتابی تاریخی محلی کامل برای قزوین بوده، تا مشتمل بر اخبار قزوین و ساکنان، ذکر رجال و دانشمندان «شهرستان قزوین» باشد.و در این امر از منابع کتبی یا شفاهی فراوانی سود جسته است که اکثر آنها را کتاب ها و اخبار اهل سنت تشکیل می دهد. زیرا او خود سنی شافعی مذهب بوده است.
ساختار کتاب
روش مولف در فهرست بندی نام رجال بر اساس دو عاملی اصلی ترتیب الفبایی نام اشخاص و ترتیب الفبایی نام پدر می باشد. استثنایی که در این مورد وجود دارد تنها مربوط به رجالی با نام های محمد است که رافعی به خاطر احترام به نام مبارک رسول گرامی اسلام، این اسامی را در فصل اول قرار داده و همین افراد را بر اساس ترتیب الفبایی را با عنان «المحمدون حرف الالف فی آبائهم» آغاز و تا «حرف الیاء فی الاباء» پیش رفته است.فصل بعدی با عنوان «القول فی من سوی المحمدین» آغاز شده که در آن به فهرست بندی نام های دیگر، به جز محمد از حرف الف تا حرف یاء پرداخته است، برای نمونه اسم ابراهیم بن احمد را ابتدا، سپس ابراهیم بن بینمان، سپس ابراهیم بن جبرییل... تا ابراهیم به یوسف را مرتب فهرست نموده است. و این ترتیب تا حرف یاء که آخرین حرف از حروف الفباء می باشد، پیش رفته است.
گزارش محتوا
...

جمله سازی با التدوین فی اخبار قزوین

💡 تاریخِ گُزیده در ۷۳۰ هـ. ق / ۱۳۳۰ مـ. تألیف شد و به‌نام غیاث‌الدّین محمد فرزند رشیدالدّین فضل‌الله موشّح است. این نسک یک تاریخ جهانی و نخستین اثر مستوفی می‌باشد که منتخبی از جامع‌التواریخ رشیدی است و از ادوار گوناگون و اقوام مختلف، وقایع پیامبران، جهان اسلام و پادشاهان پیش از اسلام ایران را روایت می‌کند. ظفرنامه ناقص آن‌زمان تفهیم می‌کند که تحریر تاریخ گزیده براساس منابع قبلی بوده و مستوفی نیز به‌طور کامل به آن اشاره کرده است. تاریخ گزیده معلومات ارزشمند و نفیسی را پس‌از مرگ غازان خان پادشاه ایلخانی در ۷۰۳ هـ. ق / ۱۳۰۴ مـ. بازگو می‌کند. همین‌طور داستانی سیاسی را شرح می‌دهد که با لحنی مثبت به پایان‌رسیده و غیاث‌الدّین محمد به‌وزیری ایلخانان منصوب می‌گردد. تاریخ گزیده مشتمل است بر یک مقدمه و شش باب که‌هریک از ابواب منقسم از چند فصل است و در انتها یک خاتمه منظور است. باب اوّل و دوّم به‌ترتیب شارح تعیش پیغمبران و پادشاهان پیش‌از اسلام می‌باشد و باب ماقبل آخر شامل شرح زندگی مشایخ، علما و شاعران ممتاز عرب و عجم است و به‌همین‌چم باب واپسین درمورد قزوین که مولد و منشأ مؤلف است، گزارش می‌کند. باب پنجم نیز همراه با اضافات از کتاب التدوین فی اخبار قزوین مأخوذ گشت. گفتنیست که این تاریخ‌نامه دارای نثری روان و ساده است. با این همه، در سده‌های اخیر این کتاب چندان مورد توجه ادبای ایرانی قرارنگرفته و شاید اگر مستشرقین توجّهی بدین اثر نمی‌نمودند همچنان در غفلت باقی می‌ماند.

💡 سند دیگر از وجود زبان آذری جمله‌ای از شیخ صالح ادریس صانع ابهری است که در کتاب التدوین فی اخبار قزوین عبدالکریم بن محمد رافعی قزوینی آمده است. ژان شاردن که در مجموع یازده سال در دوره صفویان (۷۰–۱۶۶۴ و ۷۷–۱۶۷۱ میلادی) در ایران بوده و از ابهر دیدن کرده دربارهٔ زبان مردمش می‌نویسد:

چسی یعنی چه؟
چسی یعنی چه؟
جوز یعنی چه؟
جوز یعنی چه؟
فال امروز
فال امروز