الادبار

💡 ايـن احتمال نيز وجود دارد كه (اخبار) در اينجا به معنى خبرهائى است كه مردم از وضعخـود يـا از تعهدات خويش ‍ مى دهند، مثلا منافقان با پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم )عـهد كرده بودند كه پشت به ميدان نبرد نكنند در حالى كه عهد و پيمان خود را شكستند: ولقد كانوا عاهدوا الله من قبل لا يولون الادبار (احزاب - 15).

💡 و در عهدى هم كه در آيه (و لقد كانوا عاهدوا الله منقبل لا يولون الادبار و كان عهد الله مسئولا) از آنان حكايت كرده هيچ نوع استثنائى ديدهنمى شود.

💡 قال اللَّه تعالی سَیُهْزَمُ الْجَمْعُ قرأ یعقوب سنهزم بالنون الْجَمْعُ و نصب یعنی جمع کفّار مکه وَ یُوَلُّونَ الدُّبُرَ ای الادبار.

💡 و نيز فرموده بود: (و لقد كانوا عاهدوا الله منقبل لا يولون الادبار و كان عهد الله مسئولا).

💡 ((يا ايها الذين امنوا لقيتم الذين كفروا زحفا فلا تولوهم الادبار و من يولهم يومئذدبره الا متحرفا لقتال او متحيزا فئه فقد باء بغضب من الله و ماويه جهنم و بئسالمصير)) (187)

💡 در هنگام نبردهای پرخطر تاریخی، عقب‌نشینی و ادبار نیروها از میدان جنگ می‌تواند منجر به شکست‌های بسیار سنگین و از دست رفتن مواضع حیاتی برای کل ارتش شود.

💡 تحلیلگران نظامی معتقدند که ادبار ناگهانی از مواضع استراتژیک، فرصتی طلایی برای دشمن فراهم می‌کند تا با سرعت بیشتری به قلب نیروهای خودی حمله کند.

💡 مورخان در نوشته‌های خود به ادبار سپاهیان اشاره کرده‌اند که باعث ایجاد وحشت و بی‌نظمی در میان سربازانی شد که احساس می‌کردند پیروزی دور از دسترس است.