اجماع قدما

[ویکی فقه] اجماع قدما به اتفاق نظر فقهای متقدم در امری دینی اطلاق می شود.
اجماع قدما از اقسام اجماع فقها و مقابل اجماع متأخرین می باشد و آن، اجماعی است که از طریق قدمای از فقهای شیعه تحصیل و یا نقل شده است.
دو دیدگاه درباره اجماع قدما
۱. برخی معتقدند اعتبار اجماع قدما بیش تر از اجماع متأخران است، زیرا به دلیل نزدیک بودن آن ها به زمان معصوم (علیه السلام) احتمال زیادی وجود دارد که مستند آن ها در اجماع، شنیدن از معصوم (علیه السلام) هر چند با واسطه باشد. پس احتمال زیادی داده می شود که قدما اقوال علما را به قول امام (علیه السلام) ضمیمه کرده و به لفظ اجماع نقل نموده باشند، زیرا بدون تردید، کسانی مثل « شیخ صدوق »، « شیخ مفید » و « سید مرتضی » هیچ گاه بدون دلیل قطعی یا حجت معتبر به چیزی رأی نمی داده اند.۲. عده ای اعتقاد دارند هیچ گونه فرقی بین اجماع قدما و متأخرین از لحاظ اعتبار و عدم آن وجود ندارد، زیرا صرف احتمال سودی ندارد. افزون بر این، دلایل دیگری نیز در کتاب های اصول در این مورد ذکر شده است.

💡 677- بحار، ج 8، ص 62. نووى در شرح صحيح مسلم از قاضى عياضنقل مى كند كه اخبار متواتر رسيده است كه شفاعت در آخرت براى مؤ منان گنه كار صحيحاست و اجماع قدما و متاءخران اهل سنت بر آن قرار گرفته است (ر.ك بحار، ج 7، ص 62)

💡 حجيت اجماع براى احكام شرعى، متوقف است بر دو امر:اول آنكه اجماع، اجماع قدما باشد؛ قدمايى كه عصرشان قريب عصر ائمه معصومين عليهمالسّلام بوده و احتمال مصاحبت آنان با اصحاب ائمه عليهم السّلام داده شود، تا آن اجماع،كاشف از ثبوت حكم در زمان آن بزرگوران عليهم السّلام باشد، اما اگر اجماعى بينمتاءخرين از علما منعقد شده است، موجب ثبوت حكم نشده و ارزشى نخواهد داشت؛ دوم آنكه درموردى كه اجماع براى آن منعقد شده است، مدرك معتبر وجود نداشته باشد، والاّ رجوع بهاجماع معنا نداشته بلكه روى خود مدرك موجود بحث مى شود كه آيا صلاحيت آن تام است ياخير؟ واين بدان جهت است كه شيعيان، اجماع را به خودى خود داراى ارزش و قيمتى ندانسته، بلكه به خاطر كاشف بودن اجماع از قول معصوم است كه به آن بها مى دهند.