قصص الخاقانی

[ویکی نور] قصص الخاقانی، اثر ولی‎قلی‎بیگ شاملو، کتابی است در دو جلد به زبان فارسی، در تاریخ صفویان که به تصحیح و تحقیق سید حسن سادات ناصری رسیده است.
«قصص الخاقانی، متنی است درست و استوار و ادیبانه در تاریخ صفویان شامل مختصر حال و کار این خاندان تا‎ روزگار شاه عباس ثانی (1052-1077ق) به‎اختصار و ایجاز غیر مخل و وقایع و سلطنت این پادشاه به‎تفصیل فراوان و اطناب غیر مملّ، به‎ویژه در زمینه فتح قندهار و پایداری بعد از فتح آن در برابر ارتش انبوه شاه‎جهان، پادشاه مغولی هندوستان (1069-1037ق) که مؤلف با‎ذوق و برافروخته و میهن‎پرست همه جا ‎آنان را ‎با ‎صفات سیه‎زاغان پرفریب و امثال آن خوانده؛ چنان‎که به‎مناسبت رویدادهای عصری کمتر افاغنه را ‎نیز بی‎صفت ملاعنه آورده است».
کتاب دارای مقدمه مصحح، مقدمه مؤلف، محتوای مطالب در سه باب و خاتمه (شامل سه تذکره) است.
«کتاب قصص الخاقانی، تألیف ولى‎قلى‎بیگ شاملو در تاریخ مختصر صفویه است تا‎ پایان شهریارى شاه صفى (1038ق-‎1052ق) و تاریخ مفصل شاه عباس ثانى (1052-1077ق) از ولادت (شب جمعه هجدهم شهر جمادى‎الاول 1042ق) تا ‎وفات این پادشاه در دامغان (شب سه‎شنبه بیست‎وهشتم ربیع‎الاول 1077ق)».
«سرآغاز کتاب چنین است: «هُوَ الْفَتّاحُ‎ الْعَلِیمُ‎ و به نستعین، بِسْمِ‎ اللّهِ‎ الرَّحْمنِ‎ الرَّحِیمِ‎، رَبَّنَا ‎افْتَحْ‎ بَینَنا ‎وَ بَینَ‎ قَوْمِنا ‎بِالْحَقِّ‎ وَ أَنْتَ‎ خَیرُ الْفاتِحِینَ‎ و به نستعین. بهترین کلامى که ذوالفقار زبان قلم و شمشیر نفس‎آتشین دم را ‎به شعله نورافشانش آب‎گیرى توان نمود، حمد قادرى است که آفتاب شرقى‎انتساب را ‎سپهسالار نجوم گردانیده، جمیع ذرات کاینات را از ثرى تا‎ ثریا ‎به ترتیب انوار کیمیا‎آثارش مأمور ساخت و علم سفید صبح تابان را چون لواى پرتو جهان‎گیرش در عرصه‎گاه عالم ظهور برافراخت...».
ولی‎قلی‎خان شاملو، در مقدمه کتاب درباره محتوای مطالب آن چنین می‎نگارد: «... براى حقیر فقیر واجب است که به شرح مجمل بنا بر این قول که: «ما لا یدرک کله لا یترک کله» شرذمه‎‎اى از وقایع و سوانح ایام سلطنت و دارایى و زمان دولت و فرمانروایى آباء کرام و اجداد عظام این برگزیده‎شهریار على‎الاطلاق که موقوف‎علیه حکایات این تاریخ است، اظهار نماید؛ تا سلسله کلام را ربط‍‎ پیوسته و خواننده و شنونده را حظى خجسته حاصل آید؛ بیت: